De nieuwe It girl: Lana Del Rey

Op basis van één YouTube-clip werd zangeres Lana Del Rey razend populair. Haar single Video Games verscheen pas deze week, maar de concerten zijn allang uitverkocht. Een It girl is geboren.

Singer Katy Perry arrives at the 2011 MTV Video Music Awards in Los Angeles, August 28, 2011. REUTERS/Mario Anzuoni (UNITED STATES - Tags: ENTERTAINMENT SOCIETY) (MTV-ARRIVALS) REUTERS

Afgelopen zomer was ze er ineens: Lana Del Rey, een beeldschone jonge vrouw met een stem die als dikke honing van een lepel druipt. Wie op muziek-, mode- of lifestylesites kwam, kon niet om haar heen. Na eerdere sensaties als Arctic Monkeys (beroemd geworden via MySpace), Lily Allen, Lady Gaga en Justin Bieber, is het nu de clip van Del Rey’s liedje Video Games die razendsnel de aandacht trekt. Met twee miljoen hits binnen twee maanden was Del Rey al beroemd voordat ze nog maar een single had uitgebracht – een nieuw record.

En waarom? Het lowbudgetfilmpje van Video Games is een mooi staaltje ‘YouTube meets YouTube’, want geheel opgebouwd uit fragmenten van andermans uploads: ontluikende rozen, palmbomen in Los Angeles en struikelende actrices. Het is een simpel filmpje, gefilmd in nostalgisch Technicolor, zonder schokkende of uitzonderlijke beelden. Maar het vormt de omlijsting van een sensationeel liedje. In het trage Video Games zijn galmende gitaaraanslagen, ritselende drums en trillende violen de begeleiding van Del Rey’s stem, die zowel verdoofd als verleidelijk klinkt – alsof de zangeres er ondanks een flinke dosis valium op staat je de liefde te verklaren.

De single Video Games verschijnt uiteindelijk deze week, maar dat is lang nadat haar reputatie zich had verbreid en al haar concerten uitverkocht raakten. Overal ter wereld vlogen de kaartjes voor haar optredens binnen een half uur de winkel uit, zo ook voor het concert dat ze op 10 november geeft in Paradiso, Amsterdam.

Maar er is meer dan alleen een bijzonder nummer en een leuk filmpje. In de clip zitten ook beelden van Lana Del Rey zelf. De 24-jarige Amerikaanse is een onwerkelijk soort schoonheid, met lang goudblond haar in krullen en zoenlippen. Ze kleedt zich in onschuldig lijkende schortjurken, of in de glamourblouses van Hollywood-actrices uit de jaren zestig, inclusief parelketting. Ze lacht nooit, maar haar treurige blik onder de luifel-achtige wimpers is hypnotiserend. Twee maanden na haar entree op het web kunnen we stellen: Lana Del Rey is de nieuwe muzikale ‘It girl’.

1 Wat is een It girl?

Een It girl heeft ‘it’. ‘It’ is niet per se schoonheid of charisma, ‘it’ zit ook in gedrag en persoonlijkheid. De term werd voor het eerst gebruikt door de Britse schrijver/Nobelprijswinnaar Rudyard Kipling in een van zijn korte verhalen, maar raakte in zwang door de actrice Clara Bow, die in 1927 de hoofdrol speelde in de film It, en vervolgens zelf tot It girl werd uitgeroepen.

It girls groeien nogal eens uit tot stijlvoorbeeld voor andere vrouwen en meisjes. Denk bijvoorbeeld aan de zwart omrande kohl-ogen van Edie Sedgwick (uit de kring rond Andy Warhol), aan de hippiejurken van Stevie Nicks, de bohémienne stijl van actrice Sienna Miller, aan de kleurige mix-kleding van zangeres Gwen Stefani van No Doubt, en aan meerdere vondsten van Madonna (de torpedobeha, het naveltruitje, het ondergoed als bovenkleding).

Je hoeft geen actrice of zangeres te zijn om It girl te kunnen worden. Ook een beroemde relatie kan aanleiding zijn, zoals in het geval van Peaches Geldof, dochter van Bob, of Alexa Chung, MTV-presentatrice en vriendin van Alex Turner van Arctic Monkeys.

De It girl heeft vaak een opvallend uiterlijk, met bijvoorbeeld lompe schoenen (Alexa Chung) of zelfgemaakt kleren (zangeres Karen O van Yeah Yeah Yeahs). De It girl moet anders zijn, maar niet te anders. Zo waren Courtney Love en Amy Winehouse weliswaar bijzonder, maar te extreem om als voorbeeld te dienen. Zelfdestructie is geen It-kwaliteit.

2 Hoe word je een It girl?

De It girl vindt zichzelf uit: de brunette (Madonna, Marilyn Monroe, Lady Gaga, Del Rey, Debbie Harry) wordt een blondine, het schuchtere meisje kiest plotseling een extravagante stijl van kleden. Ook muzikaal zijn er koerswijzigingen; sterren als Katy Perry en Lady Gaga hadden, voordat ze doorbraken, al andersoortige carrières achter de rug. De nu zo exuberante Perry was ooit gospelzangeres, en Lady Gaga zong ballades achter de piano. Soms duurt het even voordat iemand de juiste toon te pakken heeft.

Dat geldt ook voor Lana Del Rey. Van haar zijn opnamen terug te vinden als zwoele jazz-zangeres. En altijd blijkt: bij een nieuw imago hoort een nieuwe naam. Stefani Joanne Angelina Germanotta werd Lady Gaga, Katheryn Hudson werd Katy Perry, Lizzy Grant werd Lana Del Rey.

3 Is de It girl populair?

Ze is geliefd maar omstreden, en dat geldt zeker voor Del Rey. Te oordelen naar de commentaren op internet is de waardering groot, en de afkeer minstens zo groot. Zo is er veel te doen over haar geprononceerde lippen – zoveel dat Del Rey zich in interviews geroepen voelt te zeggen dat ze er nooit iets aan heeft laten doen. Kunstmatig of niet, Lana Del Rey heeft lippen die, als ze pruilt, bijna haar neus bedekken.

Bloggers winden zich op over haar stijl: de gemanicuurde nagels, de wimpers, die lippen. De muziek zou te luchtig zijn, haar flirt met de jaren zestig te gedateerd.

Haar uiterlijk krijgt reacties van het kaliber ‘Wat een afschuwelijk mens, ze is een belediging voor vrouwen overal ter wereld’. Het bracht een zichzelf serieus nemend tijdschrift als het Britse New Musical Express ertoe een artikel te publiceren onder de kop ‘Judging Lana Del Rey on her looks is pathetic’.

4 Kwam Lana Del Rey uit het niets?

Lizzy Grant alias Lana Del Rey groeide op in de Amerikaanse stad Lake Placid (nabij Canada) en vertrok op haar achttiende naar New York om zangeres te worden. Daar werkte ze als huisschilder, levend reclamebord en verhuizer, terwijl ze tussendoor muziek maakte. Ze moest „vechten om te overleven”, zegt ze daar nu over. Als Lizzy Grant begon ze in 2008 op te treden in kleine zaaltjes, waarna ze in 2010 een cd opnam met de gerenommeerde producer David Kahne. Maar de cd werd nooit uitgebracht en op aanraden van haar manager verhuisde Del Rey naar Londen, want Engeland zou een betere voedingsbodem zijn voor haar nostalgiesound – bewezen de carrières van Amy Winehouse, Adele en Duffy.

Haar carrière heeft dus een aanloop gehad. Dankzij die incarnatie als Lizzy Grant heeft Del Rey nu een redelijk uitgebreid repertoire, dat van pas komt bij haar live-optredens. De liedjes heten Kinda Outta Luck, Kill Kill of Brite Lite, en uit alles blijkt: Del Rey hult zich graag in de sfeer van film noir en verlopen Hollywood-chic. ‘Singing in the old bar/ Swinging with the old stars/ Living for the fame’, zingt ze in Video Games. Ze is bovendien meester van de oneliner: over een versmade liefde croont ze, terwijl ze twee lange gemanicuurde vingers tegen elkaar knipt: ‘This world was build for two’.

In Blue Jeans zingt Del Rey ‘Diamonds on my wrist/ whiskey on my tongue’, en in Brite Lite dreigt ze: ‘I’m taking off my wedding ring’. Afgezien van het opzwepende Kinda Outta Luck zijn de nummers traag en enigszins slepend. De arrangementen verwijzen naar de jaren zestig toen Phil Spector en Lee Hazlewood met hun producties de muziek vernieuwden. Hun ideeën gingen verder dan de techniek aankon, waardoor de klank vervormde en er een spookachtige echo ontstond. Dat geldt ook voor de productie van Blue Jeans en Video Games. Lana Del Rey klinkt ouderwets modern.

5 Gaat een It-status lang mee?

Eén sterk nummer kan in sommige gevallen zorgen voor een levenslange reputatie, denk aan Jane Birkin, Patti Smith of Debbie Harry. Birkins naam leeft voort dankzij Je t’Aime Moi Non Plus (en als naamgeefster van de Birkin-tas van Hermès); Patti Smith, zangeres van onder meer Because the Night, werd als It girl pas ontdekt in de late jaren negentig, toen de Belgische modeontwerpster Ann Demeulemeester op Smith geïnspireerde modellen, met grote witte overhemden en smalle stropdassen, de catwalk opstuurde. Debbie ‘Blondie’ Harry, heldin uit de jaren zeventig, is als stijlvoorbeeld al even onverslijtbaar: de t-shirts met haar beeltenis hangen ook nu nog in de rekken bij H&M.

6 Is Lana Del Rey een blijvertje?

Zeker, deze femme fatale heeft een lange adem. Dat blijkt niet alleen uit haar vasthoudendheid, maar ook uit haar muzikale keuzes. Als je haar ontwikkeling bekijkt – van bleue zeventienjarige die een jazzy The End of the World prevelt, tot zelfverzekerd chanteuse op haar vierentwintigste – kun je niet anders dan een rijke carrière voorspellen. Ook haar quasi-onschuldige stijl heeft alles in zich om een hit te worden. De fris gestreepte schortjurkjes zullen volgend voorjaar de winkel uit vliegen.

‘Video Games’ is nu op iTunes verkrijgbaar. Optreden: 10/11 Paradiso, A’dam (uitverkocht).