Verwijten over en weer na vrijlating Shalit, Palestijnen

Wantrouwen en wrok begeleiden zowel aan Israëlische als Palestijnse zijde de vreugde over de gevangenenruil.

Ze hoopten, zeiden de regeringsleiders van Frankrijk, de Verenigde Staten en Groot-Brittannië gisteren, dat de gevangenenruil tussen Israël en de Palestijnse fundamentalistische beweging Hamas vrede in het Midden-Oosten naderbij zou brengen. Ze wisten: het was ijdele hoop.

Want zeker verliep de eerste fase van de complexe logistieke uitruil – 1.027 Palestijnse gevangenen tegen de Israëlische militair Gilad Shalit - gisteren volgens afspraak. En natuurlijk was er vreugde zowel aan Israëlische als aan Palestijnse kant. Maar over de ruilpartner klonk niets dan wantrouwen en wrok.

Op de bezette Westelijke Jordaanoever onthaalden naar schatting tweehonderdduizend Palestijnen zo’n honderd voormalig gedetineerden met vlaggen en gezang. In de Gazastrook werden ongeveer driehonderd vrijgelaten Palestijnen toegejuicht en gekust.

Maar de menigtes scandeerden ook: „wij willen een nieuwe Shalit” – om de rest van de duizenden Palestijnse gevangenen mee vrij te kopen. „Wij zullen nooit worden verslagen”, waarschuwde Hamas-leider Haniyeh Israël vanuit Gaza.

Aan Israëlische zijde waren er onder activisten bij het ouderlijk huis van Gilad Shalit ook tranen van geluk. Ballonnen. Zelfs spontane dansjes. Maar in Israël werd het feest minder uitbundig gevierd. Want iedereen weet dat voor Shalit een hoge prijs is betaald.

Dus hield men zich in, ook uit solidariteit met nabestaanden van slachtoffers van terreuracties – zij zagen Palestijnen die waren veroordeeld voor de dood van hun geliefden nu vrij komen. Enkele nabestaanden zeiden dreigend dat ze gedwongen werden het heft in eigen hand te nemen.

Voorts beschuldigden Hamas-leiders Israël van het martelen van Palestijnse gevangenen en werd er in Israëlische media wild gespeculeerd over de oorzaak van Shalits zwakke verschijning. Hij was zo dun, Hamas moest hem uitgehongerd hebben – was aan het eind van de dag de heersende gedachte.

Artsen van het Israëlische leger concludeerden na medisch onderzoek echter dat Shalit alleen leed aan vitaminetekort door gebrek aan zonlicht, en uitdroging. Ondervoed was hij niet. Mentaal was hij in orde. Zijn algehele toestand vonden de legerartsen voldoende tot goed.

Vader Noam Shalit zei dat zijn zoon ook „lichte verwondingen had wegens ontoereikende medische behandeling in gevangenschap”. Hij zou nog een wond hebben op zijn hand, die hij had opgelopen toen Hamas hem ruim vijf jaar geleden gevangen nam. Waarom Shalit gisteren hinkte is onduidelijk.

Voorts vertelde vader Shalit dat Gilad in zijn verblijfplaats naar de radio had kunnen luisteren en soms televisie kon kijken – zij het vooral naar Arabische zenders. Hij zou in het begin hebben vastgezeten „onder moeilijke omstandigheden”, maar de laatste jaren goed zijn behandeld.

Hamas zegt een documentaire te zullen uitzenden om te bewijzen dat Shalit is behandeld in overeenstemming met de regels van de islam.

Nieuwsgierigen moeten het verder voorlopig doen met een bizar interview dat de Israëlische militair gaf aan de Egyptische televisie, vlak nadat hij gisterochtend door Hamas aan de Egyptische autoriteiten was overgedragen – en voor zijn terugkeer naar Israël.

Daarin zei Shalit, die zich duidelijk zeer ongemakkelijk voelde, onder andere dat hij blij zou zijn als alle Palestijnen in Israëlische gevangenissen zouden terugkeren naar hun huizen. En dat hij hoopte dat zijn vrijlating zou bijdragen aan vrede tussen Israël en de Palestijnen.

Dus kreeg ook Egypte na afloop van de gevangenenruil een sneer. De Israëlische regering noemde het interview „ongepast” en een schending van de afspraken met Hamas, waarbij Egypte had bemiddeld. Jeruzalem had de betrokkenheid van Egypte tot gisteren juist enorm geprezen.

De interviewer kwam ook in Egypte onder vuur te liggen. Niet omdat ze misbruik had gemaakt van de kwetsbare situatie waarin de militair zich op dat moment bevond, maar omdat ze een heldenpodium zou hebben geboden aan een Israëliër.