Vaccin halveert malaria bij Afrikaanse peuters

Een experimenteel vaccin halveert het aantal malaria-aanvallen bij jonge kinderen in Afrika. In het jaar nadat de kinderen waren gevaccineerd kreeg nog 2 procent een ernstige malaria-aanval, tegen 3,9 procent van de kinderen in de niet tegen malaria gevaccineerde vergelijkingsgroep. Dat is de tussentijdse uitkomst van een groot klinisch onderzoek waarin 6.000 kinderen uit zeven Afrikaanse landen drie opeenvolgende injecties met het middel kregen. De resultaten werden gisteren gepubliceerd in het medisch-wetenschappelijke tijdschrift New England Journal of Medicine.

Het vaccin, RTS,S genoemd, wordt ontwikkeld door het farmaceutische bedrijf GlaxoSmithKline (GSK) in samenwerking met de nonprofit-organisatie Malaria Vaccine Initiative. „Niet eerder is een vaccin tegen malaria zo dichtbij gekomen”, zei Margaret Chan, directeur-generaal van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO gisteren. Het onderzoek naar de veiligheid en effectiviteit van het middel zal naar verwachting eind 2014 worden afgerond. Op basis daarvan zal de WHO al in 2015 aanbevelingen kunnen doen voor de toepassing van het vaccin.

„Er zijn nog een hoop vragen, bijvoorbeeld over of het vaccin ook langdurig tegen malaria beschermt, maar dit resultaat is zeker bemoedigend”, reageert hoogleraar medische parasitologie Robert Sauerwein van UMC St. Radboud in Nijmegen. „Er was er discussie of een malariavaccin ooit wel zou kunnen werken. Maar het concept is nu wel bewezen.”

Malaria eist nog steeds bijna 800.000 doden per jaar, zegt Sauerwein. „Met een vaccin zou dat aantal flink kunnen dalen.”

De publicatie van gisteren laat de eerste resultaten zien van het finale dubbelblinde onderzoek naar de veiligheid en effectiviteit van het middel. Het beschrijft de werking bij kinderen die 5 tot 17 maanden oud waren toen zij hun eerste prik kregen. Zij zijn tot een jaar na de derde prik gevolgd. Een controlegroep van 5.000 kinderen kreeg een hondsdolheidvaccin toegediend.

Bij de kinderen die met RTS,S waren gevaccineerd halveerde het aantal ernstige malaria-aanvallen. Het vaccin beschermt dus niet helemaal tegen malaria, wat in eerdere studies met het middel al was gebleken.

„Het is beter dan geen vaccin”, zegt Sauerwein, „Maar het is niet goed genoeg. Zonder een echt effectief vaccin, dat ten minste 90 procent bescherming biedt, gaat het nooit lukken om malaria uit te roeien.”

Gelukkig zijn er nog meer malariavaccins in ontwikkeling. Ook die bieden voorlopig geen volledige bescherming, maar, zegt Sauerwein, door al die verschillende initiatieven bouwen wetenschappers wel „een bibliotheekje op van eiwitjes die gedeeltelijke bescherming bieden”. Samen in een cocktail kunnen die wellicht elkaars werking versterken.

GSK heeft aangekondigd het vaccin, als de onderzoeken voltooid zijn, „tegen een redelijke prijs” op de markt te willen brengen. Alle winst die uit de verkoop komt, zal terugvloeien naar onderzoek aan malaria, beloofde het concern.