Kwartaalcijfers tonen barstje in succes van de iPhone

Voor het eerst in lange tijd vallen resultaten van Apple lager uit dan analisten had- den verwacht. Zelf wijt het bedrijf de tegenvaller aan het eigen succes, dat het nu in China wil prolongeren.

Meer dan twintig kwartalen op rij stapelde Apple record op record en wist het de wildste verwachtingen van de financiële markten te overtreffen. Zo groeide het bedrijf van wijlen Steve Jobs uit tot het Wirtschaftswunder uit Cupertino, en de beurswaarde groeide mee. Apple is het meest waardevolle bedrijf op de Amerikaanse beurs – stuivertje wisselend met olieconcern Exxon Mobil.

Deze groeistuip is grotendeels te danken aan de iPhone, de smartphone die vier jaar geleden een nieuwe, snelgroeiende gadgetcategorie cre-eerde en inmiddels goed is voor het leeuwendeel van de omzet. Maar gisteren sprong er een klein barstje in het geharde glas van het succesnummer van Apple. De resultaten van het vierde kwartaal (Apple heeft een gebroken boekjaar) doken voor het eerst sinds lange tijd onder de verwachtingen van analisten.

Apple verkocht 17 miljoen iPhones, drie miljoen minder dan in het vorige kwartaal. De omzet kwam uit op 28,3 miljard dollar (20,8 miljard euro). Analisten rekenden op meer dan 20 miljoen iPhones en 1 miljard meer omzet. Het aandeel Apple daalde met 6 procent tot 395 dollar.

Apple zegt dat de tegenvaller te wijten is aan het eigen succes. Volgens financieel directeur Peter Oppenheimer vertonen de verkopen een dip, omdat potentiële klanten in het afgelopen kwartaal liever op de nieuwe iPhone 4S wachtten, die nu net in de Amerikaanse winkels ligt. „Bovendien was het derde kwartaal in 2010 erg hoog, omdat we toen net de iPhone 4 geïntroduceerd hadden”, aldus Oppenheimer.

Beleggers hebben hooggespannen verwachtingen van Apple, maar het is niet de eerste keer dat de verkoop van de iPhone in een kwartaal lager uitvalt. Hetzelfde gebeurde bijvoorbeeld in 2010, net voordat de iPhone 4 op de markt kwam.

Dit jaar doorbrak Apple echter het ritme van een nieuwe iPhone in september: de iPhone 4S komt in Nederland pas eind oktober uit. Vermoedelijk waren logistieke problemen daarvan de oorzaak, maar Apple is nooit zo scheutig met details.

In de Verenigde Staten brak de i-Phone 4S afgelopen weekeinde alle verkooprecords – er gingen al vier miljoen exemplaren over de toonbank. Die opsteker telt echter niet mee in de laatste kwartaalresultaten. Apple verwacht in het komende kwartaal, met de lucratieve feestmaand december in het vooruitzicht, wel een omzet van 37 miljard dollar. En dat is dan wel weer boven de verwachtingen van Wall Street.

Apple blijft de grootste verkoper van smartphones en tablets, maar voelt de hete adem van de concurrentie in de nek – met name van Samsung en HTC, de fabrikanten die het besturingssysteem Android van Google gebruiken. Apple is verwikkeld in een reeks rechtszaken om zich te verdedigen tegen vermeend kopieergedrag, hoewel het in feite neerkomt op het beschermen van markten.

Er is veel kritiek op de agressieve opstelling van Apple maar tot nu toe won de iPhone-maker de meeste zaken. Recente overwinningen zijn een verbod op de Samsung tablet-pc in Australië en een patentzaak die HTC had aangespannen. In Nederland probeerde Samsung onlangs een verkoopverbod van de iPhone af te dwingen – tevergeefs.

Het ziet er naar uit dat de iPad, nog zo’n product dat Steve Jobs introduceerde, dit jaar ruimschoots marktleider blijft. Nieuwe concurrenten, zoals de goedkope Kindle Fire van Amazon, liggen echter op de loer. Omdat bestaande i-Phone- en iPad-klanten vaak al geïnvesteerd hebben in betaalde software voor het apparaat, is de kans klein dat ze overstappen op een ander systeem.

Apple heeft nu 86 miljard dollar in kas, meer dan welk technologiebedrijf ook. Dat geld wordt niet uitgekeerd aan aandeelhouders, maar is gereserveerd voor overnames en nieuwe eigen winkels. De Apple Stores verklaren een groot gedeelte van de ruime winstmarge van Apple van 41 procent: er gaat amper marge verloren aan tussenpersonen.

Er zijn plannen voor veertig nieuwe winkels, waarvan driekwart buiten de VS. De verwachting is dat er binnenkort op het Leidseplein in Amsterdam een Apple Store opengaat, maar Apple heeft zijn zinnen vooral gezet op de Chinese markt. Dat betekent ook een nieuwe afzet voor de talloze app-ontwikkelaars die software voor de iPhone en iPad ontwerpen. Want als Apple de ontluikende Chinese markt weet te veroveren, lift de rest van Silicon Valley graag mee.

Meer over de Nexus Prime en Android 4.0 op nrc.nl/tech