Besmetting perfect invoelbaar

Contagion. Regie: Steven Soderbergh. Met: Matt Damon, Jude Law, Kate Winslet. In: 48 bioscopen.

Er wordt al gehoest voordat er nog maar één beeld te zien was. Regisseur Steven Soderbergh (bekend van de Ocean’s-trilogie) heeft geen moment te verliezen. Zijn film begint zelfs op ‘dag 2’ van een wereldwijde virale pandemie. En er is nog niet gehoest of de eerste slachtoffers vallen al, schuimbekkend en stuiptrekkend. Ze worden gespeeld door sterren die alleen maar even komen sterven. Zoals Gwyneth Paltrow, al binnen tien minuten op de sectietafel.

Contagion is een en al ‘chaos cinema’, zoals de nieuwste trend in de actiefilm heet: nerveus gefilmd en hectisch gemonteerd, de spanning vergrotend doordat de toeschouwer voortdurend de kluts kwijt is. Waar zijn we? Contagion springt van Minneapolis naar Hongkong naar Londen en Chicago en weer terug. Alles gebeurt tegelijk en overal. De hoofdpersonen zijn een vader die zijn dochter wil redden (Matt Damon), en een blogger die de wereld wil redden (Jude Law). Maar eigenlijk zijn zij bijfiguren in een wereldwijd vlechtwerk van overheden, farmaceutische industrieën en geheime diensten en andere door elkaar gehusselde verhaallijntjes.

Hoe geweldig Soderbergh als filmmaker (en cameraman, want ook Contagion heeft hij onder het pseudoniem Peter Andrews zelf geschoten) keer op keer de wetten van genre en dramaturgie ook op z’n kop weet te zetten; hier gaat dat ten koste van de personages: Contagion gunt ons geen tijd om met ze mee te leven. Zij zijn zetstukken in een narratief experiment: een circulaire, niet-chronologische film over causaliteit en gelijktijdigheid. Dat klinkt ingewikkelder dan het is. Het komt erop neer dat Soderbergh toont hoe zo’n virus zich bliksemsnel via speeksel en zweetdruppeltjes van deurknop naar creditcard en bakje pinda’s verspreidt, en hoe moeilijk hij te traceren is.

De desoriëntatie van zo’n wereldwijde crisis weet Contagion zo perfect invoelbaar te maken. Met als gevolg dat je hart bonkt en je nog tijdens de film naar de wc wilt rennen om je handen te wassen. En ook angst en egoïsme blijken besmettelijk, of is dat gewoon overlevingsinstinct? Met name de rol van blogger Alan Krumwiede is interessant: een klokkenluider of volksmenner? Hier laat Soderbergh kansen liggen: hij lijkt kritischer over sociale media dan over overheden die niet eens een crisisprotocol paraat hebben.

Zijn vertrouwen in individuen is sowieso niet groot. Samenwerken, opofferingsgezindheid en barmhartigheid, dat is wat Soderbergh preekt. Het virus breekt uit op Thanksgiving, als Amerika stilstaat bij de dingen waarvoor men dankbaar moet zijn. Gelukkig is Contagion genoeg genrefilm om ze nog voor het eten de pijp uit te laten gaan.

Dana Linssen