Werk, Wonen, Wijf

Criminoloog Frank van Gemert hoorde in 2009 het verhaal van Jan, die enkele jaren lid was geweest van Amerikaanse prisongangs. Hij besloot zijn  levensverhaal te schrijven.

In 2004 wordt de Nederlander Jan Hoolwerf op een Amerikaanse luchthaven aangehouden met vijf kilo cocaïne in zijn bagage. Omdat hij zijn opdrachtgevers niet wil verraden in ruil voor strafvermindering, wordt hij tot vier jaar cel veroordeeld. Jan is dan 48 jaar en heeft in Nederland al verschillende gevangenisstraffen uitgezeten wegens geweldsdelicten. Zijn Amerikaanse straftijd brengt hij door in vier verschillende gevangenissen. In die jaren treedt hij toe tot een prison gang van latino’s, de Sureños (zuiderlingen). Jan bewijst zich als vechtersbaas en ‘de groep’ beloont de boomlange vijftiger met een koosnaam: Chiquilín (jongetje).

Jan vertelde zijn levensverhaal vol bruut geweld aan Frank van Gemert, criminoloog aan de Vrije Universiteit. Van Gemert doet onderzoek naar jeugdbendes en drugshandel. In 2009 hoorde hij dat bij de organisatie Delinquentie en Samenleving een man als vrijwilliger werkte die lid was geweest van een Amerikaanse prison gang. Op scholen en in buurthuizen vertelde hij jongeren over zijn ervaringen in de bajes. Van Gemert wist Jans vertrouwen te winnen en componeerde uit 25 gesprekken, gevoerd in een periode van vijf maanden, diens biografie. De hoofdpersoon heeft de volledige tekst – ook Van Gemerts analytische intermezzi – gelezen en goedgekeurd. Het boek werd afgelopen vrijdag ten doop gehouden tijdens de conferentie Culturele Criminologie in Utrecht.

Van Gemert is opgeleid als cultureel antropoloog en in die discipline is de life history een gevestigde onderzoeksmethode. In zulke studies dient de vertellende hoofdpersoon als venster op een grotere groep, om de kenmerken en codes daarvan te doorgronden. Van Gemert: „Ik wilde de lacune vullen die er op dit gebied in de criminologie is. Je kunt binnen dat vak elk type crimineel op allerlei manieren bestuderen, maar vreemd genoeg wordt de biografie daar nauwelijks voor gebruikt. Toen deed zich de kans voor om die stiel eens zelf te proberen.”

Abonnees kunnen het hele artikel hier lezen.