Uitzichtloos ongeluk in droomhuis met tuin

Televisie kan mensen dicht op de huid komen, doordringen in hun intimiteit in een mate die bijna ondraaglijk is om naar te kijken. Dat kan op een goede, maar ook op een slechte manier.

Een voorbeeld van slecht: Undercover in Nederland, zondag op SBS6. ‘Undercoverjournalist’ Alberto Stegeman belooft de praktijken van een man aan de kaak te stellen, die een zelfgemaakt medicijn tegen kanker aan de man brengt. De uitzending maakt een buitengewoon onbetrouwbare indruk omdat zo veel relevante gegevens ontbreken. Het gezicht van de ‘dokter’ wordt afgeblokt, diens stem elektronisch verdraaid en ook kom je niet te weten waar zich dit afspeelt.

Wel uitvoerig en met naam en toenaam in beeld daarentegen, komt een meisje van allochtone afkomst dat aan een zeldzame, mogelijk terminale vorm van huidkanker lijdt en wier ouders – ook in beeld – slachtoffer zouden zijn van de drankjesverkoper. Lekker zielig.

Een voorbeeld van goed: de bijzonder knappe NCRV-documentaire Home sweet home van Nousjka Thomas, gisteren op Nederland 2. Keurige mevrouw uit het Gooi heeft alles om gelukkig te zijn. Een prachtig groot huis in het Engelse Devon, vier leuke kinderen, een enorme tuin, een stoet van beesten. Maar zij is ongelukkig, in dat geweldige huis waarvan de verbouwing nooit afkomt – goedemiddag dokter Freud.

Werkelijk alles is aanleiding tot hevige aanvallen van depressiviteit – dat het cement waarmee de nieuwe tegeltjes in de badkamer worden aangelegd iets anders van kleur is dan dat van de bestaande tegeltjes bijvoorbeeld. De vrouw heeft zelf een goed klinkende verklaring voor haar gedrag: haar moeder heeft in het Jappenkamp gezeten, maar daarover nooit erg veel willen zeggen. Die verklaring rolt net iets te makkelijk uit haar mond om geloofwaardig te zijn.

Zij wil terug naar Nederland. Haar kinderen, die het op Engelse scholen prima naar hun zin hebben, bewolken als ze daar weer over begint. Haar man ziet er de zin niet van in en betoogt – vermoedelijk terecht – dat ze in Nederland ook niet gelukkig zal zijn.

Het is vooral de schildering van de uitzichtloosheid van het ongeluk die de film zo intiem maakt. Depressie is iets waarover op de televisie meestal in medische, generaliserende termen wordt gesproken. Dat een individu zo langdurig en ogenschijnlijk onverklaarbaar somber kan zijn, en ongevoelig voor rationele of affectieve argumenten van de sociale omgeving – dat zie je eigenlijk nooit. Het is ook heel irritant. Als toeschouwer heb je de neiging je ermee te bemoeien, terwijl je heel goed weet dat dat niet zal helpen.

Raymond van den Boogaard vervangt deze week Hans Beerekamp.

    • Raymond van den Boogaard