Opnieuw arrestaties voor de moord op Willem Endstra

De vermoedelijke moordenaar van onderwereldbankier Willem Endstra is een 47-jarige Rus.

Is na zeven jaar de oplossing van de moord in zicht?

Het is een gevoelige zaak, de moord op Willem Endstra. De vastgoedbaron werd op 17 mei 2004 voor zijn chique kantoor op de Amsterdamse Apollolaan vermoord.

De koele liquidatie van Stille Willem – in de onderwereld stond hij bekend als de man bij wie je discreet crimineel geld kon beleggen – zorgde voor een schok. Hoe kon het dat een vastgoedmiljonair die financiële banden had met grote Nederlandse banken als ABN Amro en ING, werd neergeschoten als de eerste de beste penozebaas? Hoewel hij al sinds 2002 bekendstond als „de bank van de onderwereld” werd witwasser Endstra na zijn dood in 2004 de verpersoonlijking van de kwalijke vermenging van onderwereld en bovenwereld.

Maar er was meer wat tot beroering leidde. Endstra voelde zich de laatste jaren van zijn leven bedreigd. Hij werd naar eigen zeggen afgeperst door die andere Willem: Heinekenontvoerder Willem Holleeder, zijn voormalige vriend en gids in de onderwereld. Endstra zocht bescherming bij de politie en justitie in ruil voor informatie over de onderwereld.

Het leidde tot een serie gesprekken tussen Endstra en rechercheurs van de Amsterdamse politie, die vanwege zijn veiligheid rijdend plaatsvonden in Endstra’s gepantserde BMW. Deze „achterbankgesprekken” leverden veel informatie op over de onderwereld, maar het lukte uiteindelijk niet om Endstra alles wat hij wist in het openbaar te laten opbiechten als kroongetuige. Hij vreesde dat de politie zijn leven niet kon beschermen.

Extra pijnlijk: de reden dat Endstra zich niet veilig voelde, was dat er vertrouwelijke politie-informatie werd gelekt naar de onderwereld. Zo hoorde hij eens van een illegale doorzoeking van zijn kantoor. De tip over deze gevoelige operatie was afkomstig uit het criminele milieu. Met dank aan Holleeder.

Er is het Openbaar Ministerie (OM) dan ook veel aan gelegen om de moord op Endstra op te lossen. Het is een prestigezaak. In 2006 leek een oplossing van de zaak nabij toen drie in Nederland woonachtige Turkse verdachten werden aangehouden. De drie zaten ruim een jaar in voorarrest, maar werden in de loop van 2008 vrijgelaten bij gebrek aan overtuigend bewijs. Gisteren zijn twee van hen opnieuw gearresteerd, zo bevestigen hun advocaten.

De derde verdachte is de vermoedelijke schutter. Volgens ingewijden heeft de politie op de plaats waar Endstra is doodgeschoten bewijs gevonden waarop DNA-sporen van de 47-jarige Rus zijn aangetroffen. Vorige jaar leidde een zoektocht in een internationale politiedatabank met DNA-materiaal tot de identificatie van de verdachte die dit weekeinde is aangehouden in het buitenland. Het OM heeft inmiddels verzocht om zijn uitlevering naar Nederland.

Nog belangrijker dan een veroordeling van de moordenaar van Willem Endstra is het antwoord op de vraag wie de opdracht voor die moord heeft gegeven. Endstra had namens meerdere criminele opdrachtgevers vele miljoenen geïnvesteerd in vastgoed. Vijanden genoeg dus, al zijn de meesten overleden: ook geliquideerd. De gedachte is dat de strijd over het criminele geld dat bij Endstra was geparkeerd uiteindelijk heeft geleid tot de moord op de vastgoedbaron.

Heinekenontvoerder Willem Holleeder is een van de weinige criminelen die nog kunnen vertellen over hun ontmoetingen met Stille Willem. Holleeder werd eind 2007 tot negen jaar cel veroordeeld voor afpersing van Endstra. Hoewel Holleeder vaak in verband is gebracht met de moord op Endstra en enkele andere liquidaties, is het harde bewijs daarvoor nooit geleverd. Holleeder zelf heeft altijd ontkend dat hij betrokken was bij afpersing van „meneer Endstra”. Die ontkenning geloofde de rechter niet. „Weet u wat het is”, zei Holleeder indertijd tegen de rechter. „Als ik naar de bakker ga, maakt u ervan dat ik het brood niet wil afrekenen.”

Twee weken geleden doken nieuwe verklaringen op over de betrokkenheid van Holleeder bij liquidaties in het criminele milieu. Die verklaringen komen van Peter la S., een kroongetuige die deed wat Endstra niet durfde: uit de school klappen. Zijn verklaringen stammen uit 2006 en het is volgens ingewijden maar zeer de vraag of deze voldoende bewijs bieden voor een nieuwe zaak tegen Holleeder. Misschien wil de nu gearresteerde Rus praten. Justitie heeft nog drie maanden de tijd om een harde zaak te bouwen tegen Holleeder. In januari 2012 komt hij vrij.