Hoor het gebrom uit Downing Street 10

Niet alleen het financiële, maar ook het economische beleid van een lidstaat van de EU moet aan strenge Europese regels worden gebonden. Een land dat niet aan de eisen voldoet, dient straf te krijgen.

Het is een opvallende brief die twee CDA-bewindslieden gisteren namens het kabinet naar de Tweede Kamer hebben gestuurd. Minister Maxime Verhagen (Economische Zaken) en staatssecretaris Jan Kees de Jager (Financiën) vertolken daarin het standpunt dat het lidmaatschap van de Europese Unie verantwoordelijkheid en discipline met zich meebrengt; de tijd van „vrijblijvendheid” is voorbij. Het komt erop neer dat, na rapportage en op aanbeveling van de Europese Commissie, de Europese Raad (de regeringsleiders) kan ingrijpen in het economisch beleid van een lidstaat door middel van een boetesysteem. Zo’n besluit moet met een gekwalificeerde meerderheid worden genomen en het land in kwestie mag zelf niet meestemmen.

Dat is nogal wat voor een kabinet dat in zijn regeerakkoord nog het ferm klinkende standpunt innam dat er deze periode geen bevoegdheden meer van lidstaten aan ‘Brussel’ zouden worden overgedragen. Nu is het in het algemeen verstandig om regeerakkoorden niet tot een onwrikbaar boekwerk te verklaren. De huidige financiële crisis is er zo een. Wel heeft de coalitie van VVD en CDA nu opnieuw een voorstel gedaan waartegen gedoogpartner PVV zonder twijfel zal opponeren.

In hun terechte pleidooien om de Europese Commissie meer macht te geven wanneer een lidstaat zijn begrotingstekort en/of staatsschuld uit de hand laat lopen (en dus het Stabiliteits- en Groeipact overtreedt), onderstreepten premier Mark Rutte en minister De Jager steeds dat geen sprake was van soevereiniteitsoverdracht, maar van het aanscherpen van bestaande afspraken. Met zijn vandaag gepresenteerde visie op het Europese economische beleid kan het kabinet dit moeilijk volhouden.

Verhagen en De Jager stellen dat Nederland weinig te vrezen heeft, „aangezien de fundamenten van de Nederlandse economie gezond zijn”. Niettemin zal met indicatoren als de arbeidskosten en de huizenprijzen ook Nederland, dat bovendien een te hoge staatsschuld heeft, met de voorgestelde tucht van Brussel kunnen worden geconfronteerd.

De internationale reacties worden interessant. Het ligt voor de hand dat Rutte bij zijn recente bezoek aan de Duitse bondskanselier Angela Merkel dit plan niet onbesproken heeft gelaten. Het is evenzeer logisch dat het om strategische redenen onverstandig is geacht dat Duitsland, de economische motor van de EU, zelf als eerste met een dergelijk voorstel op de proppen zou komen. Of het ook haalbaar is? Luister straks naar het gebrom vanuit Downing Street 10 en elders.