Hoe Kenia verdient aan een oorlog waar het land onder lijdt

Kenia’s traditionele, door de VS gesteunde leger vecht tegen flexibele guerrilla’s.

De militanten trekken zich vermoedelijk terug en zullen met aanslagen terugslaan.

Kenia heeft nooit eerder zo direct en massaal militair geïntervenieerd in Somalië. Terwijl het leger van Ethiopië in de afgelopen twintig jaar enkele keren met grote overmacht het land binnentrok, gaf Kenia volmacht aan medestanders in Somalië om zijn belangen te behartigen. Kenia’s interventie kan tot verdere internationalisering van het Somalische conflict leiden en tot terroristische wraakacties in Kenia.

Aanleiding is de ontvoering van twee buitenlandse toeristen en twee hulpverleners in de afgelopen weken, waarschijnlijk door Somalische militanten. Vlak voor het toeristenseizoen in december begint, betekenen deze ontvoeringen een zware tegenslag voor de lucratieve toeristensector van Kenia, waarin Keniaanse politici grote belangen hebben. De ontvoering van de twee hulpverleners bij het vluchtelingenkamp Dadaab bedreigt de grootschalige internationale voedseloperatie, waaraan Kenia eveneens stevig verdient.

Het officiële doel van de interventie is de moslimfundamentalistische militie Al-Shabaab uit de grensstreek met Kenia te verdrijven. Een conventioneel leger neemt het op tegen een flexibele guerrillabeweging. Geconfronteerd met een overmacht zullen de Al-Shabaabstrijders zich vermoedelijk terugtrekken om later met terreuraanslagen terug te slaan. Gisteren dreigde Al-Shabaab al met invallen in Kenia, als dat land zijn troepen niet uit Somalië terugtrekt.

Het Amerikaanse leger bestrijdt Al-Shabaab al jaren met luchtaanvallen door onbemande vliegtuigjes. Kenia en Amerika onderhouden nauwe militaire banden en het lijkt dan ook vrijwel zeker dat de VS militaire inlichtingen verstrekken voor de interventie. Verscheidene ooggetuigen langs de 1.400 kilometer lange grens menen Amerikaanse vliegtuigen te hebben gezien tijdens de opmars van het Keniaanse leger.

Kenia is indirect al veel langer betrokken bij het geweld in Somalië. Het Keniaanse leger rekruteerde en trainde etnische Somaliërs voor het Somalische regeringsleger. En het Keniaanse leger heeft in samenwerking met plaatselijke milities een brede grensstrook in Somalië bezet als bufferzone tegen Al-Shabaab, dat strijders in Kenia ronselt.

Misschien nog belangrijker is dat Kenia profiteert van de oorlogseconomie in het buurland. Er leven miljoenen etnische Somaliërs in Kenia, die door landgenoten in Somalië worden gebruikt om geld naar Kenia te sluizen. Miljoenen aan Somalisch piratengeld worden gebruikt om onroerend goed in Kenia te kopen. In Noord-Kenia worden goederen belastingvrij geïmporteerd uit Somalische havens. Kortom, Kenia is een belangrijk achterland voor Somalische strijders en zakenlui, een relatie met wederzijdse belangen.

Maar Kenia lijdt ook onder het Somalische geweld. De piraterij, de drugs- en wapenhandel en de bewegingsvrijheid voor terroristen hebben Kenia’s economie en samenleving aangevreten. Dit leidt tot aanslagen en roofovervallen, niet alleen door Somaliërs, maar ook door Keniaanse bandieten. Het is goed mogelijk dat de twee hulpverleners door Kenianen zijn ontvoerd. De kidnapping van de twee toeristen is waarschijnlijk uitgevoerd door Somalische piraten, die door de toegenomen patrouilles van internationale marineschepen voor de kust problemen ondervinden bij hun werk.

Als het Keniaanse leger niet slechts een strafexpeditie maar een strategische interventie uitvoert, dan zijn er een aantal doelen mogelijk. Volgens een militaire bron in Kenia viel het leger gisteren de basis van Al-Shabaab bij Qoqani aan. Een grotere terroristenbasis is Ras Kamboni, ten zuiden van de Somalische havenstad Kismayo. Er reizen regelmatig buitenlandse aanhangers van Al-Shabaab af naar dit trainingscentrum.

Een nog ambitieuzer plan zou zijn om Kismayo te bezetten, de belangrijkste stad onder controle van Al-Shabaab. Daarvoor moet het Keniaanse leger echter samenwerken met plaatselijke clan- en militieleiders. Dit is onwaarschijnlijk: Somaliërs zijn onderling enorm verdeeld, maar wanneer ze van buiten worden aangevallen, sluiten ze de rijen en bevechten ze iedere indringer.