Hier staat de nieuwe 'It girl'

Door één YouTube-clip werd Lana del Rey populair.

Haar single ‘Video Games’ verscheen pas deze week, maar de concerten zijn al lang en breed uitverkocht.

Afgelopen zomer was ze er ineens: Lana del Rey, een beeldschone jonge vrouw met een stem die als dikke honing van een lepel druipt. Wie op muziek-, mode- of lifestylesites kwam, kon niet om haar heen. Na eerdere sensaties als Arctic Monkeys (beroemd geworden via MySpace), Lily Allen, Lady Gaga en Justin Bieber is het nu de clip van Del Reys liedje ‘Video Games’ dat razendsnel de aandacht trekt. Met twee miljoen hits binnen twee maanden was Del Rey al beroemd voordat ze nog maar een single had uitgebracht – een nieuw record.

En waarom? Het low budget-filmpje van ‘Video Games’ is een mooi staaltje ‘YouTube meets YouTube’, want geheel opgebouwd uit fragmenten van andermans uploads: ontluikende rozen, palmbomen in Los Angeles en struikelende actrices op de rode loper. Het is gefilmd in nostalgisch Technicolor, zonder schokkende of uitzonderlijke beelden. Maar het vormt de omlijsting van een sensationeel liedje. In het trage ‘Video Games’ zijn galmende gitaaraanslagen, ritselende drums en trillende violen de begeleiding van Del Reys stem, die zowel verdoofd als verleidelijk klinkt – alsof de zangeres er ondanks een flinke dosis valium op staat je de liefde te verklaren.

De single ‘Video Games’ verschijnt uiteindelijk deze week, maar dat is lang nadat haar reputatie zich verbreidde en al haar concerten uitverkocht raakten. Overal ter wereld vlogen de kaartjes voor haar optredens binnen een half uur de winkel uit, zo ook voor het concert dat ze op 10 november geeft in Paradiso, Amsterdam.

Maar in de clip zitten ook beelden van Lana del Rey zelf. De 24-jarige Amerikaanse is een onwerkelijk soort schoonheid, met lang goudblond haar in krullen, een loensende blik en zoenlippen. Ze kleedt zich in onschuldig lijkende schortjurken, of in de glamourblouses van Hollywood-actrices uit de jaren zestig, inclusief parelketting. Ze lacht nooit, maar haar treurige blik onder de luifelachtige wimpers is hypnotiserend. Twee maanden na haar entree op het web kunnen we stellen: Lana del Rey is de nieuwe muzikale It girl.

1. Wat is een It girl?

Een It girl heeft ‘it’. ‘It’ is niet per se schoonheid of charisma, ‘it’ zit ook in gedrag en persoonlijkheid. De term werd voor het eerst gebruikt door de Britse schrijver/Nobelprijswinnaar Rudyard Kipling in een van zijn korte verhalen, maar raakte in zwang door actrice Clara Bow, die in 1927 de hoofdrol speelde in de film It, en daarna tot It girl werd uitgeroepen.

It girls groeien nogal eens uit tot stijlvoorbeeld voor andere vrouwen en meisjes: denk aan de zwart omrande kohl-ogen van Edie Sedgwick, de hippiejurken van Stevie Nicks, de bohémienne stijl van Sienna Miller, de kleurige mixkleding van zangeres Gwen Stefani, en meerdere vondsten van Madonna (torpedo-beha, naveltruitje, ondergoed als bovenkleding).

Je hoeft geen actrice of zangeres te zijn om It girl te kunnen worden. Ook een beroemde relatie kan aanleiding zijn, zoals in het geval van Peaches Geldof, dochter van Bob, of Alexa Chung, MTV-presentatrice en vriendin van Alex Turner (van Arctic Monkeys).

De It girl heeft vaak een opvallend uiterlijk, met bijvoorbeeld lompe schoenen (Alexa Chung) of zelfgemaakte kleren (zangeres Karen O van Yeah Yeah Yeahs). De It girl moet anders zijn, maar niet te anders. Zo waren Courtney Love en Amy Winehouse weliswaar bijzonder, maar te extreem om als voorbeeld te dienen. Zelfdestructie is geen It-kwaliteit.

2. Waar komt It vandaan?

De It girl vindt zichzelf uit: de brunette (Madonna, Marilyn Lady Gaga, Del Rey, Debbie Harry) wordt een blondine, het schuchtere meisje kiest plotseling een extravagante stijl van kleden. Ook muzikaal zijn er koerswijzigingen; sterren als Katy Perry en Lady Gaga hadden, voordat ze doorbraken, al andersoortige carrières achter de rug. De nu zo exuberante Perry was ooit gospelzangeres en Lady Gaga zong ballades achter de piano. Zo duurt het soms even voordat iemand de juiste toon te pakken heeft.

Dat geldt ook voor Lana del Rey, van haar zijn opnamen terug te vinden als zwoele jazz-zangeres. En altijd blijkt: bij een nieuw imago hoort een nieuwe naam. Stefani Joanne Angelina Germanotta werd Lady Gaga, Katheryn Hudson werd Katy Perry, Lizzy Grant werd Lana del Rey.

3. Is de It girl populair?

Ze is geliefd maar omstreden, en dat geldt zeker voor Del Rey. Te oordelen naar de commentaren op internet is de waardering groot, en de afkeer minstens zo groot. Zo is er veel te doen over haar geprononceerde lippen – zoveel dat Del Rey zich in interviews geroepen voelt te zeggen dat ze er nooit iets aan heeft laten doen.

Bloggers winden zich op over haar stijl: de gemanicuurde nagels, de wimpers, die lippen. De muziek zou te luchtig zijn, haar flirt met de jaren zestig te gedateerd. Haar uiterlijk krijgt reacties van het kaliber ‘Wat een afschuwelijk mens, ze is een belediging voor vrouwen overal ter wereld’. Het bracht het Britse New Musical Express ertoe een artikel te publiceren onder de kop ‘Judging Lana del Rey on her looks is pathetic’.

4. Gaat It-status lang mee?

Eén sterk nummer kan in sommige gevallen zorgen voor een levenslange reputatie. Jane Birkins’ naam leeft voort dankzij ‘Je T’aime Moi Non Plus’; Patti Smith, zangeres van onder meer ‘Because the Night’, werd als It girlpas ontdekt in de late jaren negentig, toen de Belgische modeontwerpster Ann Demeulemeester op Smith geïnspireerde modellen de catwalk opstuurde. Debbie ‘Blondie’ Harry, heldin uit de jaren zeventig, is als stijlvoorbeeld al even onverslijtbaar: de T-Shirts met haar beeltenis hangen ook nu nog in de rekken bij H&M.

Kunnen we dus nog meer van Lana del Rey verwachten? Zeker, want deze femme fatale heeft een lange adem. Als je haar ontwikkeling bekijkt – van bleue zeventienjarige die een jazzy ‘The End Of The World’ prevelt, tot zelfverzekerd chanteuse op haar vierentwintigste – kun je niet anders dan een rijke carrière voorspellen.

Ook haar quasi-onschuldige stijl heeft alles in zich om een hit te worden. De fris gestreepte schortjurkjes zullen volgend voorjaar de winkel uit vliegen.

‘Video Games’ is nu op iTunes verkrijgbaar. 10 november treedt Lana del Rey op in Paradiso, Amsterdam.