China betreurt eigen verharding

Een zwaar gewonde kleuter wordt door iedereen aan haar lot overgelaten. Geschrokken Chinezen onderzoeken hun „mens-eet-mens mentaliteit”.

Waarom staken achttien voorbijgangers en toekijkende winkeliers geen vinger uit naar de 2-jarige Yueyue die in een winkelstraat in het Zuid-Chinese Foshan tweemaal was overreden door lichte vrachtwagens?

De Chinese media en tientallen miljoenen internetters breken zich het hoofd over deze vraag sinds de uitzending van een schokkende bewakingsvideo, waarop te zien is hoe Yueyue wordt aangereden en in de eerste zeven minuten door niemand wordt geholpen.

Angst om betrokken te raken en aansprakelijk te worden gesteld, is de belangrijkste verklaring volgens de Chinese staatsmedia voor wat op het microblognetwerk Weibo „ons apathisch, egoïstisch en materialistisch gedrag” wordt genoemd.

Honderden miljoenen tv-kijkers – niet alleen in China, maar heel Azië, de VS en Europa – en internetters hebben inmiddels de bewakingsvideo gezien die in handen is gekomen van Guangdong-TV. Yueyue, enige dochter van een arbeidsmigrantenechtpaar, wordt eerst aangereden door een wit busje.

Drie voorbijgangers lopen vlak langs het nog bewegende kind als zich bij haar hoofd een duidelijk zichtbare plas bloed heeft gevormd. Yueyue wordt vervolgens nog een keer aangereden door een grijs busje. Nog eens vijftien passerende wandelaars en fietsers laten haar liggen tot een oudere vrouw, een vuilnisophaalster, zich over haar ontfermt.

Deze vrouw roept vergeefs om hulp van toekijkende winkeliers die haar manen zich niet met de zaak te bemoeien. Pas na tien minuten komt de vlakbij wonende moeder aangerend en pakt haar dochtertje op. Het kind heeft onherstelbaar hersenletsel opgelopen.

In een poging dit gedrag te verklaren wijzen Chinese media en sociale commentatoren naar een reeks zaken waarin „barmhartige Samaritanen” later door slachtoffers van verkeersongelukken of hun families aansprakelijk werden gesteld. Twee van de bekendste zaken zijn die van mannen die bejaarde vrouwen te hulp schoten. Een man in Nanking werd korte tijd later door de vrouw en haar familie ervan beschuldigd dat hij haar omver had geduwd. Een rechter veroordeelde hem tot betaling van een schadevergoeding van 4.500 euro.

En in juni werd in Tianjin een man veroordeeld tot het betalen van 9.000 euro nadat hij een oudere vrouw had geholpen. Vorige week redde een Amerikaanse vrouw een Chinese van de verdrinkingsdood in het Westmeer van Hangzhou: geen van de Chinese omstanders peinsde erover hen te helpen.

Tientallen van dergelijke zaken leidden ertoe dat het Nationale Volkscongres vorig jaar richtlijnen uitvaardigde met als strekking „doe niets zelf, maar waarschuw de hulpdiensten”.

„De angst om betrokken te raken bij een zaak met medische en juridische gevolgen is groot na deze en vergelijkbare zaken, waarin Samaritanen gedwongen zijn schadevergoedingen tot 1.000 euro en meer te betalen. We hebben een wet nodig waarin de hulpverleners en omstanders die helpen worden beschermd”, schrijft commentator Li Hongbin van het Volksdagblad .

Er doen ook andere, minstens zo plausibele, verklaringen de ronde. De 2-jarige Yueyue is een arbeidsmigrantenkind. In grote en middelgrote steden staan arbeidsmigranten, die het zwaarste en vuilste werk doen, niet in hoog aanzien en worden door wet en door bedrijven vaak behandeld als tweederangsburgers.

Anderen denken dat de verklaring gezocht moet worden in de verkilling van de menselijke verhoudingen in een snelgroeiende economie. „Dit is een typische uitwas van de mens-eet-mens-mentaliteit in ons land, dit is een moreel dieptepunt”, aldus Weiboblogger en krantencommentator Cao Lin.

Het staat vast dat geld een rol speelde bij de eerste chauffeur die Yueyeu aanreed. In een krant in Guangzhou zegt de chauffeur dat hij hoopt dat het meisje zal overlijden, want dan hoeft hij maar 20.000 yuan (1.850 euro) schadevergoeding te betalen. Als zij in vegeterende staat blijft leven, vreest hij meer dan een miljoen yuan compensatie te moeten betalen. Hij zei verder door de zware regenval het kind niet te hebben gezien. Ook de tweede chauffeur is aangehouden. Beiden kunnen ter dood worden veroordeeld.