Polderaar in gepolariseerd Frankrijk

François Hollande is gisteren gekozen tot presidentskandidaat voor de Franse socialisten. Sommigen vinden hem grijs en kleurloos. Tegenover de ‘blingbling’ van Sarkozy hoeft dat geen bezwaar te zijn. Maar hij moet wel de partij bijeen zien te houden.

Francois Hollande (C), winner of the Socialist Party (PS) 2011 primary vote for France's 2012 presidential election, waves following his victory after the second round of the 2011 primary vote, at his campaign headquarters on October 16, 2011 in Paris. With almost two million of an estimated 2.8 million votes counted, Hollande had an unassailable 56 to 43 percent lead over Socialist leader Martine Aubry, who conceded defeat and vowed to support his campaign. AFP PHOTO / PATRICK KOVARIK AFP

„Als ik groot ben, word ik president.” Er zullen wel meer Franse jongetjes rondlopen die ooit deze overmoedige zin hebben uitgesproken, maar slechts weinigen slagen er ook in om op twee verkiezingsdagen van de verwerkelijking van hun droom te staan. François Hollande (57) wel. Hij mag zich voortaan kandidaat-president noemen, vijf decennia nadat hij zijn moeder Nicole en de broeders van het katholieke college Jean-Baptiste-de-la-Salle in zijn geboortestad Rouen zijn prille ambitie toevertrouwde. Op 22 april en, dat is toch de bedoeling, 6 mei 2012 doet Hollande namens de Parti Socialiste een gooi naar het hoogste ambt in de Republiek.

Minder dan een jaar geleden stond Hollande nergens. Drie procent zou hij halen bij de voorverkiezingen, zo voorspelde een peiling eind december 2010. Dominique Strauss-Kahn was de favoriet om de socialistische nominatie in de wacht te slepen. Maar toch kondigde Hollande eind maart zijn kandidatuur aan, ondanks de druk van DSK om dat niet te doen. Het illustreert Hollandes vastberadenheid, zijn wil om deze keer te slagen. En het gaf hem een voorsprong op zijn rivale Martine Aubry, die pas deze zomer haar kandidatuur bekendmaakte, na de verplichte aftocht van Strauss-Kahn wegens een zedenzaak in New York.

De kandidatuur voor het Elysée is het voorlopige hoogtepunt in zijn politieke loopbaan, want Hollande was nooit minister. De briljante student, afgestuurd in rechten, economie en politiek, een product van de prestigieuze eliteschool Ecole Nationale d’Administration (ENA), werkt al zijn hele leven in dienst van de partij. Elf jaar stond Hollande aan het hoofd van de PS, van november 1997 tot november 2008. Dat ging met vallen en opstaan, en vooral de klappen zijn in het collectieve geheugen blijven hangen.

De belangrijkste klap was die van 21 april 2002, toen de socialistische kandidaat Lionel Jospin de eerste ronde van de presidentsverkiezingen niet overleefde. Hollande zei achteraf dat hij het drama had zien aankomen, maar onvoldoende deed om het te voorkomen. Als partijleider moest hij oproepen om in de tweede ronde tegen Jean-Marie Le Pen en dus voor Jacques Chirac te stemmen.

„Hij is me er nu wel erkentelijk voor, maar het is niet voor herhaling vatbaar”, grapte Hollande vorige week nog tijdens een meeting, verwijzend naar het feit dat Chirac vorig jaar ietwat lacherig aankondigde dat hij voor Hollande zou stemmen, en niet voor Sarkozy. Chirac en Hollande hebben beiden hun electorale uitvalsbasis in de Corrèze, waar de socialist sinds 2001 burgemeester is van Tulle, en sinds 2008 bestuursvoorzitter van het departement. Het zinnetje van Chirac leek onschuldig, maar was het niet: daarna zagen heel wat middenkiezers, zeker in plattelandsgebieden, Hollande als een mogelijke president.

De tweede klap kwam in 2007 bij de presidentsverkiezingen. Ségolène Royal, zijn toenmalige partner en moeder van zijn vier kinderen, verloor kansloos van Nicolas Sarkozy. Ook bij de parlementsverkiezingen verloor de PS. Het betekende het einde van het verbond Royal-Hollande en even later ook zijn einde als partijleider. Martine Aubry neemt eind 2008 op een woelig congres de leiding van de PS over, en is achteraf niet mals voor de staat waarin Hollande de partij heeft achtergelaten. Zelfs van de verstopte toiletten in de Parijse Rue Solférino, waar het hoofdkwartier van de PS is gevestigd, krijgt Hollande de schuld.

Hollande gaat niet in een hoekje zitten grienen, maar gaat zorgvuldig aan zijn imago werken. Hij weet zijn voorliefde voor chocolaatjes en frieten in te tomen en valt tien kilo af. Hij reist het land door, schudt honderdduizenden handen, en niet alleen van PS-getrouwen. En hij vindt rust bij Valerie Trierweiler, een journaliste bij weekblad Paris Match. „Zij heeft hem niet alleen rust geschonken, maar na de dood van zijn moeder in 2009 ook de moed om toch volop voor het presidentschap te gaan”, zegt een vertrouweling. Sindsdien is Hollande nog maar op één ding gefocust: de verovering van het Elysée.

De afgelopen maanden herinneren de socialistische aanhangers zich hem ook weer als de grote verzoener, de man die altijd zoekt naar het compromis. Een polderaar in het geprofileerde Frankrijk. Hollande heeft zijn familienaam niet zomaar. Zijn protestantse voorouders vluchtten in de zestiende eeuw weg uit Nederland voor de Inquisitie. Hollande profileert zich als de man van de krachtenbundeling, de man die alle linkse krachten kan samenbrengen om de rechtse Sarkozy te verslaan. Critici zien de andere kant van de medaille: hij is niet echt een leider die knopen doorhakt, hij heeft een grijs imago en een gebrek aan wervende ideeën.

Maar ook van dat ‘grijze’ imago probeert Hollande een voordeel te maken. Hij legt de nadruk op zijn ‘normaliteit’, als tegenstelling voor de ‘bling-bling’ van Sarkozy.

Volgens Hollande hebben de Fransen genoeg van de excessen van de huidige president, snakt Frankrijk naar een president die naar hen luistert.

Maar voordat hij zich president mag noemen, moet hij eerst links bijeen zien te brengen: het links van de ‘demondialisering’ én het links dat daarin niet gelooft, het links dat de banken wil nationaliseren en het links dat al tevreden is met het verzachten van de harde kanten van de vrije markt, het links dat de openbare schuld een vals probleem vindt en het links dat pleit voor harde bezuinigen om toekomstige generaties te beschermen.

Rechts zal de linkse tegenstellingen volop uitspelen en Hollande neerzetten als een windvaan die geen beslissingen neemt.