Iedereen kan het zijn

Soms is iets uit de oude doos een voltreffer. Dat bleek weer eens toen ik onlangs Taxi Driver (1976) huurde, één van de bekendste Amerikaanse films aller tijden. Eerlijk gezegd herinnerde ik me bar weinig van de eerste keer dat ik hem had gezien, zo’n twintig jaar geleden. Ik wist nog van de jonge Robert De Niro die Travis Bickle speelt, de chauffeur die door de nachtelijke, verloederde stad rijdt, van Jodie Foster die een (slik!) twaalfjarige prostituee speelt, en natuurlijk van de inmiddels wereldberoemde quote van Travis: „Are you talking to me?!” Het was dan ook een verrassing om te zien dat de film in wezen gaat over de lone wolf en dus ook over onze huidige maatschappij.

Travis Bickle, een aan slapeloosheid lijdende oorlogsveteraan, verdient de kost als taxichauffeur, en spendeert zijn vrije tijd in een piepkleine kamer of in de bioscoop waar hij pornofilms bekijkt. Met lede ogen ziet hij zijn stad verloederen. Het raakt hem diep als hij de kindprostituee Iris in zijn taxi krijgt. Hij wil haar heel graag redden, maar weet niet hoe.

Als het hem daarna niet lukt om een relatie aan te knopen met de bloedmooie Betsy, die in het campagneteam werkt van de senator van New York, keert Travis langzaam in zichzelf. Hij koopt vier pistolen, neemt schietles en oefent veel in zijn kleine kamer. Alleen en geïsoleerd beeldt hij zich in dat ieder persoon die hij tegenkomt een vijand is die hem wil tegenhouden op weg naar zijn doel. En wat is het doel van Travis? Hij wil, zoals hij zelf tegen een collega-chauffeur zegt, ‘iets groots doen’. Travis wil de senator van New York vermoorden. Kennelijk omdat die senator de stad aan haar ellendige lot overlaat.

Hoe de film eindigt moet de lezer zelf maar ontdekken. Het zien van Taxi Driver raad ik ten stelligste aan omdat de film zeer actueel is. Het gaat over hoe een man in zijn isolement een lone wolf wordt met grootse idealen, die zich inbeeldt dat hij met geweld de wereld kan redden. Een man die geobsedeerd het kwaad wil uitroeien en niet doorheeft dat hij zelf ook kwaad gaat verrichten. Zo’n lone wolf was de Noorse Anders Breivik.

Minister Opstelten suggereerde onlangs op de televisie dat de veiligheidsdiensten alert zijn op lone wolves. Taxi Driver maakt duidelijk dat dat niet kan. Want een lone wolf is een ‘dark horse’, om metafoor op metafoor te stapelen. Hij is de grote onbekende. He could be anybody. Je weet nooit waar het gevaar vandaan komt. In de film loopt het goed af. In Noorwegen en in Alphen aan de Rijn is het helemaal fout gegaan. Dat kan altijd en overal weer gebeuren. Een griezelig idee.

Naema Tahir