Eindelijk verzoening? Tea Party schiet Occupy Wall Street te hulp

Occupy-demonstranten in Amsterdam. Foto Olivier Middendorp

De haves tegen de haves-not. Kapitalisten tegen socialisten. Op het eerste gezicht zijn de Tea Party en Occupy Wall Street als water en vuur. Maar beide protestbewegingen delen een gezamenlijke afkeer van een overheid die opdraait voor onverantwoordelijk bankieren.

Vergeleken met de Tea Party doet de Occupy-beweging nogal ongeorganiseerd aan. Dansen, springen, zingen en leuzen roepen. Geen agenda, geen leiders, maar richtingloos gediscussieer rondom koepeltentjes. Een fijne demonstratie van flierefluiten, maar nu is het zaak om de rijen te sluiten, eisen bekend te maken en die te adresseren aan de boze boemannen.

Dat gedrentel om beurspleinen moet nu maar eens afgelopen zijn, vindt ook Max Liberty, een publicist van de Tea Party. “Voorwaarts, mars!”, luidt zijn aansporing: aanvaard geen ‘nee’, zorg dat wetgevers je belangen behartigen.

Hij drukt de Occupiers op het hart hun leuzen, die doordesemd zijn van slachtofferisme (“Je moet lief zijn voor elkaar”, “Wanneer krijg ik mijn eerste bonus?”, “Wij zijn de 99%”), in te ruilen voor haalbare doelen. Bijvoorbeeld actievere vervolging van bestuursvoorzitters die valse jaarrekeningen publiceren, uitbreiding van het aantal financieel rechercheurs, beter onderzoek naar Bernard Madoff-achtige praktijken en boetes voor grote accountantskantoren die naar het pijpen van hun klanten dansen.

Ofwel: straf de veroorzakers van de crisis, pak de uitwassen aan, laat niet de burgers maar de casinokapitalisten op de blaren zitten. Een streven dat haaks staat op de praktijk, waarin bankschulden door de overheid overgenomen worden. Op dat vlak moeten de Tea Party en Occupy Wall Street het met elkaar eens zijn, meent Liberty.

Profiteurs en elites anders gedefinieerd

Mooie woorden, maar een poging om schouder aan schouder met Occupy Wall Street-activisten op te trekken mislukte vorige week. De politieke kleur van Tea Party-demonstranten vloekte bij die van de spandoeken van Occupiers.

Toch trekt ook Jacob Weisberg, hoofdredacteur van opiniesite Slate.com en auteur van The Bush Tragedy, parallellen tussen de revoltes. “Beiden zijn boos over wat zij zien als economische onredelijkheid. De Tea Party’s maken zich druk om afwijkingen op het principe van de vrije markt, de Occupiers om het overdreven vasthouden daaraan. Beiden staan vijandig tegenover de elite, hoewel ze die anders definiëren.”

Daar houdt de overeenkomst ook op. Conservatieven, progressieven; natuurlijk wil geen van hen opdraaien voor uitbuiting van het systeem. De vraag is echter welk ideaal leidt tot een rechtvaardiger wereld. De Tea Party werd op 19 februari 2009 aangezwengeld door financieel journalist Rick Santelli. Op een handelsvloer in Chicago ging hij tekeer tegen het plan om huiseigenaren van hun vervuilde hypotheken te verlossen. Profiteurs worden beloond, luidde de boodschap.

Occupiers, daarentegen, lijken een onderscheid te maken: de overheid moet de pech bij burgers opvangen en falende banken en risico-ondernemingen geen steun verlenen. De Tea Party staat volgens Weisberg voor een kleinere overheid, lagere belastingen, minder uitgaven en minder regulering. Terwijl de Occupiers zich specifiek op de bankensector richten: zorg dat daar minder verdiend wordt, houdt ze beter in de gaten, deel straffen uit. En meer in het algemeen: het kapitalisme heeft gefaald. Het is hier boosheid wat de klok slaat, terwijl de Tea Party een meer politiek, programmatisch karakter heeft ontwikkeld. Misschien dat daarom zoveel mensen zich aangetrokken voelen tot de wereldwijde Occupy-beweging: de woede krijgt nu smoel.

Terug naar het bezoekje van de drie Tea Party-leden aan een Occupy-demonstratie. Dat had getuige hun spandoeken ‘Vakbonden vernietigen banen’ en ‘Kapitalisme is sexy’ meer weg van een provocatie. De reactie: “Vakbonden zijn niet het probleem, dat zijn jullie!” In koor: “Jullie zijn het probleem, jullie zijn het probleem!” Toch zaten de Tea Party-leden ergens op één lijn met de Occupiers: “De gewone man vormt de grote overheid, niet Wall Street.”

Eerder in deze serie:
Kamervraag van de week: wat moet Griekenland met 400 tanks?
Half miljoen euro voor ziektebed tachtigjarige. Is dat het waard?
Wat de koningin wijselijk voor zich hield: er is geen uitweg voor deze crisis
Robuuste economie belangrijker dan staatsschuld
Lees de Miljoenennota door de ogen van je belangenbehartiger
Koop goud, koop goud, zegt iedereen. Dat is eigenlijk heel raar
Kredietbeoordelaars: rookmelders die brand veroorzaken
Er is genoeg voor iedereen. Op naar de 10 miljard mensen