Waarom schreeuwt een coach en kijkt hij boos?

SIMON: Wat is profvoetbal toch zwaar en stressvol voor veel voetballers. De meesten lijken het niet leuk te vinden.

DAVID: Wat is je bewijs?

SIMON: Ik las net het boek van Ronald Reng over Robert Enke, de depressieve Duitse keeper die zelfmoord pleegde, en daarin zegt Victor Valdes van Barcelona iets schokkends.

DAVID: Valdes verving Enke toch als keeper van Barça?

SIMON: Nou, Enke speelde er maar één keer in het eerste, tegen een derdedivisieclub in de beker, en was zo verlamd door zenuwen dat hij drie makkelijke ballen doorliet. In de persconferentie gaf Frank de Boer hem de schuld van de nederlaag. Enke verzonk in zijn eerste depressie.

DAVID: En Valdes profiteerde?

SIMON: Niet helemaal. Hij wordt keeper van Barcelona, wint de Champions League en zo, maar in het boek zegt hij: „Tussen mijn achtste en mijn achttiende jaar was er zoveel druk in mijn leven dat ik geen rust kon vinden. Alleen al de gedachte aan de wedstrijd van zondag was afschuwelijk. Keepen was, om het zachtjes uit te drukken, een speciaal soort lijden.” En in die geest speelt hij jarenlang in het eerste.

DAVID: Raar. Het lijkt mij best leuk om voor Barcelona te voetballen.

SIMON: Maar dan gebeurt er iets. Pep Guardiola wordt coach en zegt, Victor, je bent een hele goede speler, maar ik wil dat je van voetbal geniet. Ik wil niet dat je na je carrière op deze schitterende baan terugkijkt en denkt: ‘Ik vond het verschrikkelijk’.

DAVID: Wat mooi.

SIMON: En het verklaart denk ik waarom dit Barcelona zo’n vreugdevol elftal is. Je ziet het aan Messi: Guardiola mag hem niet van het veld halen, ook niet als ze in Wit-Rusland met 5-0 voorstaan, want Messi wil elke seconde voetballen.

DAVID: Hij straalt plezier uit, als een kind. Maradona had dat ook, en Pelé. En sommige Oranje-elftallen, vooral in de jaren zeventig.

SIMON: Maar wat mij opviel was hoe weinig mensen in de voetballerij denken als Guardiola. Wat hij tegen Valdes zei, zouden de meeste coaches raar of irrelevant vinden – bijna ketterij.

DAVID: Coaches zijn bloedserieus. „Voetbal is oorlog”, zei Rinus Michels.

SIMON: Dat zei hij niet.

DAVID: Wat? Mijn hele carrière is op die zin gebaseerd.

SIMON: Een journalist had Michels geïnterviewd, en had nog een kop voor het verhaal nodig. Hij bedacht ‘Voetbal is oorlog’, en vroeg Michels of hij het als kop mocht gebruiken. In waarheid zei de grote man alleen: ‘Ehhh, nou, oké.’

DAVID: Het is alsof ik hoor dat Humphrey Bogart nooit ‘Play it again, Sam’ zei.

SIMON: Geen stress, jongen.

DAVID: Toch blijft ‘Voetbal is oorlog’ een waarheid. Het drukt de gangbare voetbalgedachte perfect uit.

SIMON: Maar dat is raar. In het normale leven weten we dat mensen niet altijd beter gaan presteren als je ze onder waanzinnige druk zet. Maar in het voetbal denken coaches: als een speler faalt, komt het omdat hij niet hard genoeg werkt of concentreert.

DAVID: Vandaar dat coaches altijd schreeuwen en boos kijken.

SIMON: Terwijl de waarheid vaak is dat spelers falen omdat ze té gespannen zijn.

DAVID: De echt grote coaches – de Shankly’s en de Cloughs – wisten precies wanneer ze spelers moesten ontspannen met een grap, of een glas whisky voor de wedstrijd.

SIMON: „Veel plezier”, zei Clough vaak bij wijze van wedstrijdbespreking.

DAVID: Hiddink is daarin een meester. Weet je nog, de penaltyserie Australië-Uruguay voor een plaats op het WK? Voordat de strafschoppen beginnen maakt Hiddink grappen met zijn Australische spelers. Op tv zie je ze nota bene lachen. De Uruguayanen zijn op van de zenuwen, en Australië wint. Perfecte psychologie.

SIMON: Je zou zeggen dat het vrij simpel is, nietwaar? Stress schaadt de prestatie – verminder de stress. Maar in het voetbal hebben blijkbaar alleen de allerbeste trainers dat door.

Simon kuper en david winner