Tip voor de verwarde belegger: bel Correlatie

De reflex van de markten wordt er een van massale bewegingen in en weer uit risicovolle beleggingen. Risk on-risk off, heet dat, en het verandert de wetten.

‘Stel dat ze een oorlog aankondigden, en dat er niemand kwam opdagen.’ Die tekst stond in de Vietnam-tijd op T-shirts en spandoeken. Hij zou na een kleine modificatie ook kunnen slaan op de crisis van nu. Want er is sprake van groeiende vermoeidheid op de financiële markt. Niet dat ze daar de crisis zelf onderschatten. Maar de tijd dat daar met het beleggingshandboek in de hand op gereageerd kan worden is voorlopig voorbij.

Er lijkt geen hoogstaande strategie meer opgewassen tegen het beuken van de crisis, die nu al drie jaar voortduurt. Het gedrag op de financiële markten lijkt in wezen steeds simpeler te worden, en wordt samengevat in de term risk-on, risk-off.

Risk-off houdt in dat alles dat riekt naar animal spirits wordt gemeden: de hoger rentende bedrijfsobligaties, wankele munten, grondstoffen en aandelen. De vlucht vindt plaats in vertrouwde staatsobligaties en sterke valuta’s: staatsleningen van Duitsland en haar satellieten, zeer defensieve aandelen (als die al in aanmerking komen), de yen, de Zwitserse franc en in toenemende mate de Amerikaanse dollar en staatsleningen van de VS.

Risk-on betekent dat de vluchthavens worden verlaten, en alles dat in het teken staat van economische groei wordt gekocht. De beweging gaat daarbij geheel andersom als bij risk off. Dat heeft grote gevolgen, zeker nu de groeiende bescherming van twee vluchthavens, de yen en de Zwitserse franc, er toe leidt dat een nog groter deel van de beweging neerslaat in de enig overgebleven vluchtmunt: de Amerikaanse dollar.

De gemiddelde dagelijkse koersverandering van de Amerikaanse munt tegenover de euro is inmiddels gestegen tot 0,79 procent, waarmee de munt het meest beweeglijk is sinds maart 2010.

Risk-on, risk-off verklaart waarom Bill Gross, de baas van ‘s werelds grootste obligatiebelegger Pimco, het geheel bij het rechte eind had toen hij een crisis rond het Amerikaanse schuldplafond in de zomer voorzag. Maar de marktreactie was precies andersom dan hij voorspelde. Iedereen was risk off, maar vluchtte juist in het Amerikaans schuldpapier dat in theorie gemeden had moeten worden.

Het verklaart ook het echec van hedgefondsmanager John Paulson, die vol inzette op een economisch herstel, om ingehaald te worden door een werkelijkheid waarin het risicobesef zo volatiel geworden was dat het diezelfde economische renaissance in de wielen reed. De VIX-index van de termijnbeurs van Chicago, beter bekend als de angst-index, stuitert heen en weer op een niveau dat het hoogst is sinds de kredietcrisis van 2008.

De markt begint tekenen van dichotomie te vertonen, en voor beleggers heeft dat fundamentele consequenties. De moderne theorie gaat uit van het gegeven dat een spreiding van beleggingen het risicoprofiel verlaagt, bij een even hoog of zelfs hoger rendement. Dat was toen. Want in een klimaat waar de risk-on, risk-off de toon zet, neemt de correlatie tussen de koersen van allerlei effecten, grondstoffen en andere activa die vroeger los van elkaar bewogen, zienderogen toe.

Dat proces is al sinds 2008 aan de gang. Prachtig is een animatie van de Britse bank HSBC waarin je de correlatie voor je ogen ziet toenemen: (http://cache.cantos.com/flash/hsba-r001/hsba-r001.avi). Kijk en geniet. Volgens een Risk-on, risk-off index van de bank, de RoRo-index, is de correlatie op de markt als geheel nog nooit zo groot geweest als de laatste tijd. Zelfs goud onttrekt zich daar niet aan, nu de dollar tegen wil en dank een vluchtmunt is geworden.

Daar sta je dan als professionele belegger met je dure Capital Asset Pricing Model aan je zijde.

Mooi opgetut, nergens te gaan.