Rajaratnam: van de echte schurken sideshow

Laten we winst en verlies voor één week vergeten en even stilstaan bij de arena waarin ze worden behaald. Een rechter op Wall Street heeft donderdag de zwaarste straf ooit uitgesproken voor handel met voorkennis, in de grootste voorkenniszaak ooit. Hedgefondsmiljardair Raj Rajaratnam kreeg elf jaar gevangenisstraf voor een serie illegale deals waarmee hij 64 miljoen dollar verdiende. Aan zijn verdediging gedurende de rechtszaak, die twee maanden duurde, spendeerde hij veertig miljoen dollar. Niettemin achtte de jury Rajaratnam op 11 mei schuldig aan alle veertien strafbare feiten die hem ten laste waren gelegd.

Een maand na het oordeel van de jury vertelde The New Yorker het hele verhaal in een lange reportage. Rajaratnam runde een new boys’ network. Zelf is hij een Tamil uit Sri Lanka. De meeste van zijn tipgevers waren Indiërs die het hadden gemaakt in het Amerikaanse zakenleven: Rajiv Goel, een hoge manager bij chipfabrikant Intel, Anil Kumar en Rajat Gupta, twee topconsultants van McKinsey. Ook zijn aanklager is een Indiase Amerikaan. Preet Bharara leidt het Southern District of New York, de afdeling van het Amerikaanse OM die het beste thuis is in financiële fraude. Bharara en de zijnen bouwden een ijzersterke zaak door een jaar lang de mobiele telefoons af te luisteren van Rajaratnam en diens informanten.

Knap werk, maar in zekere zin verspilde energie. Handel met voorkennis maakt geen duidelijk identificeerbare slachtoffers. Het was de kredietcrisis die wereldwijd onafzienbare schade aanrichtte. De hoofdschuldigen daarvan zijn niet de hedgefondsmanagers, hoe cynisch en hebzuchtig ook. Dat zijn de ‘gewone’ bankiers, die hun klanten volstopten met gebundelde hypotheken waarvan ze wisten dat die niet deugden. Dé bank op Wall Street sneed haar cliënten twee keer: Goldman Sachs smeerde hen eerst rommelproducten aan en speculeerde vervolgens zelf op de koersdaling daarvan door ze te ‘shorten’.

Niet één van die bankiers is berecht, laat staan veroordeeld. Klassenjustitie, zo toont de documentaire Inside Job van Charles Ferguson, nog steeds te zien in Nederlandse bioscopen. Zowel onder Bush als onder Obama was het beleid in handen van architecten van de deregulering van Wall Street, die leidde tot de complete ontregeling van de wereldeconomie. Zelfs van de waakhond wisten zij een schoothond te maken. Journalist Matt Taibbi beschreef onlangs in Rolling Stone hoe banken en advocatenfirma’s de beste speurders van de SEC wegkopen, en er bankiers en advocaten voor terugleveren. Het Amerikaanse financiële establishment plaatste zichzelf boven de wet, en liet new boy Bharara een sideshow opvoeren. „In een eerdere generatie financiers”, schrijft The New Yorker, „zou Kumar de Duitse Jood zijn geweest, en Rajaratnam de Rus.”

Joost Ramaer