Liefde tussen Poetin en Peking groeit en groeit

Deze week bracht premier Vladimir Poetin een bezoek aan China. Het was zijn eerste buitenlandse reis in zijn nieuwe jas van aanstaand president van Rusland en in die rol had hij veel succes. Het ene na het andere megacontract werd afgesloten. De Chinezen staken zelfs 1 miljard dollar in een nieuw Russisch investeringsfonds.

Bij iedere stap die Poetin op Chinese bodem zette, leek de liefde tussen Moskou en Peking te groeien. Ook al waren er fricties, zoals de ergernis van het Kremlin over het kopiëren van Russisch oorlogstuig door de Chinezen, wat tot een drastische daling van Ruslands wapenexport naar China heeft geleid.

Behalve op economisch gebied zijn China en Rusland ook op het vlak van de internationale politiek dikke maatjes geworden. Zo spraken ze onlangs in de VN-Veiligheidsraad een veto uit over een resolutie waarin Syrië werd veroordeeld voor het brute neerslaan van het burgerprotest.

Waarnemers zien in die samenwerking een poging tot het creëren van een nieuwe wereldorde, waarin Rusland zich van het Westen afwendt en zich meer en meer op zijn oosterse buurstaten richt.

Van Noord-Korea en China krijgt Moskou tenslotte niet zo snel kritiek te verduren over schendingen van de mensenrechten en het gebrek aan democratische ontwikkeling. En dan is het natuurlijk meegenomen dat China zich zo’n gulle gever toont.

Poetin greep tijdens zijn bezoek iedere gelegenheid aan om het Westen op die hartelijke betrekkingen met China te wijzen. „Terwijl de VS en Europa worstelen met de crisis, zijn onze bilaterale relaties een stabiliserende factor”, zei hij bijvoorbeeld.

Ook toen Poetin zich dinsdag in Peking uitliet over de veroordeling van de Oekraïense ex-premier Joelia Timosjenko, leek hij tussen de regels door de Russische koerswijziging in oostwaartse richting te benadrukken. Weliswaar zei hij niet te begrijpen waarom zij zeven jaar de cel in moest wegens machtsmisbruik tijdens het sluiten van een gascontract met Rusland (ook omdat hij door haar veroordeling als medeondertekenaar van dat contract zelf in de beklaagdenbank staat). Maar hij bekende tegelijkertijd haar vooral als een politieke tegenstander te zien, die Oekraïne in westerse richting wilde opduwen en het daardoor afhield van nauwere banden met Rusland.

Inmiddels beseft Poetin dat behalve Timosjenko ook de Oekraïense president Viktor Janoekovitsj zijn land naar de Europese Unie wil brengen en liever niet, zoals het Kremlin aanvankelijk had verwacht, terugkeert in Russische invloedssferen. Van Oekraïne heeft Rusland op geopolitiek gebied dus weinig te verwachten. En dat is iets wat de cynische machtspoliticus Poetin als geen ander doorheeft. Vandaar die blik naar het Oosten.

Russische Chinakenners hebben Poetin er de afgelopen dagen in de pers alvast op gewezen dat China er weliswaar niet tegen zal zijn om van Rusland zijn geopolitieke partner te maken, maar dat de Chinezen ‘partnerschap’ als een relatie zien tussen een oudere en een jongere partner. Met andere woorden: Rusland is in dat geval de jongere. Dat bleek ook uit het feit dat het grootste succes voor Poetin in Peking achterwege bleef: hij slaagde er (opnieuw) niet in een megagasdeal, waarover al jaren wordt gesteggeld, binnen te halen.

Op Radio Echo Moskvy waarschuwde de liberale journaliste Jevgenia Albats er zelfs voor dat Poetins hechtere band met China de strategische belangen van Rusland uiteindelijk alleen maar zal schaden. Rusland wordt volgens haar hoogstens een appendix van China, die alleen maar dient als grondstoffenleverancier. Uiteindelijk zou China zelfs Siberië met zijn bodemschatten willen beheersen, zei ze. Een oude Chinese wijsheid zegt niet voor niets dat vriendelijke draken alleen in onze fantasie bestaan.

Michel Krielaars