Kweku Adoboli: De man van 1,7 miljard

Donderdag verschijnt UBS-handelaar Kweku Adoboli opnieuw voor de rechter. De uit Ghana afkomstige rogue trader wordt aangeklaagd voor fraude. Hij verloor 1,7 miljard euro. „Need a miracle.”

De eerste keer dat Kweku Adoboli voor de Britse rechter moest verschijnen, stroomden de tranen over zijn wangen. Was het spijt over de fraude die hij zou hebben gepleegd als handelaar van UBS? Of was het opluchting dat het verlies van 1,7 miljard euro dat hij door frauduleuze transacties zou hebben opgelopen, eindelijk was ontdekt?

Maar op een bevestiging van zijn naam, geboortedatum en adres na, zei de 31-jarige Adoboli half september zelf niets. Zijn advocaat – van hetzelfde kantoor dat in 1995 Nick Leeson vertegenwoordigde nadat die vanuit Singapore de prestigieuze Britse zakenbank Barings Bank te gronde had gericht – verklaarde dat Adoboli „geschrokken was van de gevolgen van zijn rampzalige misrekeningen”. Komende donderdag moet hij opnieuw voor de rechter verschijnen, en mogelijk zal hij dan schuld of onschuld bekennen.

Wat is er inmiddels boven water gekomen over deze rogue trader?

Dat hij volgens zijn Facebook-pagina, die inmiddels is verwijderd, van reizen, mountainbiken, voetbal en Argentijnse wijn hield. Dat hij volgens het kiezersregister de afgelopen jaren in een voormalige joodse gaarkeuken in Spitalfields woonde, op nog geen vijf minuten lopen van het kantoor van UBS naast Liverpool Street Station. Hij huurde het appartement voor 1.000 pond (zo’n 1.140 euro). Per week.

Vijf maanden geleden verhuisde hij naar het adres dat hij in september bij zijn voorgeleiding noemde; een nieuwbouwflat buiten de City, in de wirwar van straatjes in de multiculturele wijk achter het Whitechapel-ziekenhuis. Het is het enige moderne gebouw tussen lage betonnen jaren zeventig-flats en kleine rode arbeidershuisjes.

Volgens sommige krantenberichten had hij een vriendin. Andere media melden op basis van gesprekken met anonieme kennissen dat hij juist geen vriendin zou hebben. Hij zou voortdurend feestjes geven of in het restaurant The Boundary in de hippe wijk Shoreditch, ten noorden van de City, te vinden zijn. Weer andere bronnen melden dat hij juist hard werkte, pas laat thuis kwam. Door sommigen wordt hij omschreven als „een gelukkige, relaxte jongen”. Anderen zeggen dat hij juist „onder druk stond”.

Geen van bovenstaande is ongebruikelijk voor een jonge City-bankier.

En ook de manier hoe Adoboli handelaar werd, is niet ongewoon.

Kweku Mawuli Adoboli werd op 21 mei 1980 geboren in het Ghanese Tema. Zijn vader werkte voor de Verenigde Naties en het gezin verhuisde vaak, onder meer naar Israël, Irak en Cambodja. Daarom werd Adoboli op zijn twaalfde naar een kostschool in West Yorkshire gestuurd; de op de Quaker-leer gestoelde Ackworth School (1779). Dat zou nu 6.545 pond per kwartaal kosten. Adoboli was „een bekwame scholier die een zeer positieve bijdrage leverde aan de school”, schreef de huidige schooldirecteur, Kathryn Bell, vorige maand in een verklaring.

Adoboli studeerde vervolgens Computing en Business Management aan de University of Nottingham, en studeerde in 2003 met goede cijfers af.

Het leverde hem een baan op bij de Zwitserse bank UBS. Daar begon hij volgens zijn cv op de netwerksite LinkedIn – die inmiddels ook is verwijderd – als medewerker in de back office. Dat zorgt voor de technische ondersteuning van de ingewikkelde algoritmen waarmee de handelaren werken.

Volgens de summiere informatie op de website van toezichthouder Financial Services Authority promoveerde Adoboli in 2006 naar de aandelendivisie van de bank, en twee jaar geleden naar de zogenoemde Delta One-desk. Delta One is een soortgelijke afdeling als waarbij de Fransman Jérôme Kerviel werkte, de handelaar die in 2008 een verlies van 4,8 miljard euro veroorzaakte voor de Franse bank Société Générale.

Bij Delta One wordt via exchange traded funds (ETF’s, ook wel derivaten of beursgenoteerde indexfondsen) belegd in onderliggende mandjes aandelen, obligaties en grondstoffen. Vooral dat laatste is populair nu beleggers aandelenbeurzen niet langer vertrouwen. UBS zegt dat Adoboli de afgelopen drie maanden belegde via de S&P 500, de Amerikaanse beursindex, de Duitse beursindex Dax en de EuroStoxx, de graadmeter van de Europese aandelenbeurzen.

De Delta One-handelaren beleggen zowel voor klanten als voor de bank zelf. Ze streven ernaar de waarde van de ETF en de effecten die de bank daar intern tegenover heeft staan op zijn minst gelijk te houden. Als de interne beleggingen het beter doen dan de ETF, wordt er winst gemaakt. Eventuele risico’s op verlies worden zo goed mogelijk afgedekt (ge-hedged in jargon).

Maar Adoboli zou, zo wordt in de City vermoed, om nog meer winst te maken, de risico’s op verlies onvoldoende hebben afgedekt. Zoals een concurrent het anoniem uitlegt: „Het is als een verzekering. Je kunt je huis verzekeren tegen inbraak. Maar wegen de kosten wel op tegen de baten? Wat is de kans dat er echt wordt ingebroken?”

„Voor iedere 100 pond winst, ben je 40 pond kwijt aan hedging. Dat is weggegooid geld als je denkt dat je belangrijkste transactie winst gaat opleveren.” De kans bestaat dus dat Adoboli geen hedge afsloot. Dat zou normaal gesproken opvallen, ware het niet dat Adoboli fictieve hedges in het banksysteem zou hebben genoteerd. Als voormalige ‘back office-jongen’ zou hij hebben geweten hoe hij dat technisch moest doen zonder dat het opviel. Hij zorgde er kortom voor dat het léék alsof het risico was afgedekt terwijl dat niet zo was.

Als de afrekening van zijn transacties een looptermijn van enkele maanden had, kon het tot die tijd duren voordat UBS of de klant zich ervan bewust werd. En omdat hij waarschijnlijk handelde met andere handelaren, en niet namens een klant, hoefde er ook geen bevestiging van de transactie worden gestuurd.

De interne waarschuwingssystemen bij UBS gingen ondertussen niet af. Een onderzoek door accountantskantoor KPMG moet uitwijzen waarom ook naaste collega’s van Adoboli en zijn chefs niets hebben gemerkt. Maar over het algemeen geldt dat handelaren elkaar als concurrent beschouwen. Het gaat erom dat er winst wordt gemaakt, het opbiechten van verlies wordt gezien als een nederlaag.

Was hij van plan om zijn werkgever zo te misleiden?

Waarschijnlijk niet. Het ging Adoboli nooit om geld, vertelde zijn vader vanuit Ghana telefonisch aan zakenkrant The Wall Street Journal. Hij had plezier in zijn werk: „Het was hectisch, maar hij zei dat hij het leuk vond. Soms belde ik voor ik ging slapen en dan zei hij: ‘Papa, ik ben nog aan het werk’.” zei hij. „We zijn niet flamboyant. We zijn eenvoudige mensen.” Toen hij promotie kreeg, zou hij zijn salaris ook niet hebben willen besteden aan een auto. „Ik fiets liever”, zou Adoboli zijn vader hebben gezegd. Hij verdiende naar schatting een basissalaris van 200.000 pond,met daar bovenop een bonus.

Aannemelijker is dat Adoboli een klein verlies heeft geprobeerd te compenseren door steeds een groter risico te nemen – quitte of dubbel – wat mislukte. Precies zoals Nick Leeson het in de jaren negentig ook deed bij Barings. Een van de theorieën is dat hij door de plotselinge devaluatie van de Zwitserse frank, op 6 september, zich realiseerde dat het niet meer goed kon komen. Toen pinde de Zwitserse centrale bank de wisselkoers vast op een aanzienlijk lager bedrag dan de frank waard was.

‘Need a miracle’, schreef Adoboli op die bewuste dag op zijn Facebook-pagina.

Op 14 september, aan het einde van de middag, gaf hij het op. Hij lichtte zijn bazen in. Die zouden hem enkele uren hebben ondervraagd voor ze even na middernacht de politie belden. Om half vier ‘s ochtends werd Kweku Adoboli gearresteerd.

Hij is aangeklaagd wegens fraude en valsheid in geschrifte.