Helft pensioenfondsen onvoldoende gedekt, ‘drastische’ stappen nodig

Veel Nederlandse pensioenfondsen hebben door de onzekere financiële tijden een te lage dekkingsgraad, wat uitbetaling van pensioenen in gevaar brengt. Foto AFP

Een groot aantal pensioenfondsen staat er financieel zo slecht voor dat ze harde maatregelen moeten nemen. Dat bevestigen goed geïnformeerde bronnen in de pensioenbranche aan NRC Handelsblad. Het gaat om 150 pensioenfondsen, ruim 1 op de 3, die moeten korten op de pensioenuitkering of de pensioenpremie fors moeten verhogen.

De beslissing om te korten óf de premie te verhogen, moet in het voorjaar van 2012 worden genomen, schrijven onze redacteuren Marike Stellinga en Jos Verlaan. De maatregelen worden vervolgens in 2013 van kracht. Als pensioenfondsen tot korten besluiten, krijgen minimaal 1,5 miljoen pensioendeelnemers daar direct mee te maken. Daarbij gaat het niet alleen om gepensioneerden die hun pensioen zien slinken, maar ook om werkenden die hun pensioenopbouw zien afnemen. Gaan de premies omhoog dan treft dat werkenden en werkgevers. Werknemers betalen grofweg eenderde van de premie, werkgevers tweederde.

Problemen zo groot dat ‘drastische maatregelen’ onvermijdelijk zijn

Sommige pensioenfondsen overwegen te snijden in het nabestaandenpensioen of zoeken elders in de pensioenregeling naar mogelijkheden om de dekkingsgraad op te vijzelen. De dekkingsgraad geeft de verhouding weer tussen het vermogen en de toegezegde pensioenen en die is bij vele fondsen te laag. Die moet minimaal 105 procent bedragen. Zo’n 200 fondsen hebben een tekort en bij driekwart daarvan zijn de problemen zo groot dat drastische maatregelen onvermijdelijk zijn.

Het is niet de eerste keer dat pensioenfondsen in de problemen komen. In 2008 daalde hun belegd vermogen drastisch door de kredietcrisis en de onrust op de financiële markten. De fondsen kregen toen extra lang de tijd (vijf in plaats van drie jaar) om zich te herstellen.

ABP, Zorg & Welzijn en PME zien dekkingsgraad dalen

Onder de pensioenfondsen die hun dekkingsgraad de afgelopen maanden zagen dalen bevinden zich grote partijen als ABP (2,8 miljoen deelnemers uit de ambtenarij), Zorg & Welzijn (1,1 miljoen deelnemers uit de gezondheidszorg) en PME (680.000 deelnemers uit de de metalektro-industrie). ABP bijvoorbeeld zag de dekkingsgraad in vier maanden tijd dalen van 112 procent in juni tot circa 90 procent in oktober, ruim beneden de grens van 105 procent. Als de fondsen hun financiële problemen niet onder controle krijgen zal het aantal mensen dat met de harde maatregelen te maken krijgt veel groter zijn dan de huidige 1,5 miljoen.

De pensioenwet verplicht noodlijdende pensioenfondsen om eerst premies te verhogen en pensioenen niet te corrigeren voor prijsstijgingen. Pas daarna mogen ze korten op pensioenen. Veel fondsen besluiten volgend voorjaar inderdaad de premies te verhogen, zo is de verwachting in de pensioenbranche. Maar een premieverhoging alleen is niet voldoende om de fondsen uit de financiële problemen te halen. Vandaar dat korten op pensioenen ook waarschijnlijk is.