Dr. Zeepaard maakt krullen

de proefjesfabriek

Pijpenkrullen maken van papier. Die er bijna helemaal vanzelf inschieten? Fluitje van een cent.

Wat heb je nodig?- Twee blaadjes printpapier, een vers ei, een kopje, een schaar en een paar oude kranten tegen het kliederen.

Wat moet je doen? - Breek het ei boven een kopje en laat het drellerige eiwit erin lopen. Gooi de dooier weg of doe hem in een ander kopje.

- Het eiwit is je lijm. Steek je vingers er lekker diep in en smeer er één blaadje helemaal mee in, zodat het overal goed glimt. Smeer van je af, zodat er geen kreuken ontstaan, kreuken bederven de boel.

- Plak het andere vel snel dwars op het natte vel en laat ze samen een paar minuten drogen.

- Knip dan een smalle strook papier uit dit dubbele vel, precies zoals op de tekening te zien is. Laat hem drogen. Zie je wat er gebeurt?

Hoe kan dat? Deze proef is bedacht door Julius Verschaffelt. Hij wist dat vochtig papier bij het drogen in dwarse richting veel harder krimpt dan in de lengte. Als je twee vellen met waterige lijm dwars op elkaar plakt gaan ze daardoor onder het drogen zó aan elkaar trekken dat er rare bochten en kronkels ontstaan. Strookjes veranderen altijd in spiralen, dat kon Julius Verschaffelt, die later professor werd, zelfs berekenen. Het was 1891 toen hij het bedacht, toen was er nog geen moderne knutsellijm, hij lijmde nog met eiwit en stijfsel. Na zijn proef begreep Julius opeens waarom de peulen van erwten gaan kronkelen als ze uitdrogen. Begrijp jij het ook?