Buchmesse-zorg: boeken illegaal downloaden

In Duitsland is men ongerust over de illegaal gedownloade e-books. Nederland heeft daar geen cijfers over. Wel worden op internet goedkope ‘tweedehands’ elektronische boeken aangeboden.

Meer dan de helft van alle Duitse e-books wordt illegaal gedownload. Dat zegt Jürgen Boos, directeur van de Frankfurter Buchmesse. Boos vindt het een catastrofale ontwikkeling en wil dat de politiek optreedt. Maar dat gebeurt „opmerkelijk genoeg” niet.

De kwestie houdt de gemoederen bezig op de Buchmesse, die nog twee dagen duurt. Ook Alexander Skipis, directeur van de Börsenverein des Deutschen Buchhandels, eist „passende actie” van de Duitse politiek. Hij schat dat ruim 60 procent van de Duitse e-books afgelopen jaar illegaal is gedownload. Het zou gaan om veertien miljoen exemplaren. De boekenbranche wil, aldus Skipis, niet hetzelfde lot ondergaan als de muziekindustrie.

De zorgen van Boos en Skips sluiten aan bij een onderzoek waardoor de Duitse boekenbranche onlangs werd opgeschrikt. Het Duitse boekenvakblad Buchreport onderzocht mensen die het afgelopen jaar een e-reader hadden aangeschaft. 61 procent van die groep had illegaal verworven e-books op zijn apparaat staan. Ook stuitten ze op een Russische website waar je vanaf januari 2011 voor 39,95 dollar per maand onbeperkt kon beschikken over 100.000 elektronische boeken. Veel Duitse consumenten wisten die site direct te vinden. Ook de site Gratisdownload bood eind 2010 grofweg 400.000 titels aan, waaronder vele Duitse, en nestelde zich direct op plaats 6.000 in de lijst van best bezochte sites ter wereld. De onderzoekers verklaren de omvang van de illegale verkoop uit verschillende factoren: de lage prijs, de goede kwaliteit en het veel grotere aanbod dan in het ‘legale’ circuit.

In Nederland is de markt voor elektronische boeken vooralsnog klein. In juli 2011 werd weliswaar voor het eerst de omzetgrens van een miljoen overschreden, maar dat is niet meer dan 1,5 procent van de totale Nederlandse boekenomzet. Van het totaal aan Nederlandse boektitels is slechts 2,4 procent in e-bookvorm verkrijgbaar. Hidde van der Louw, ad interim directeur buying and merchandising bij internetwinkel Bol.com, zegt niet te weten of er in Nederland ook op grote schaal illegaal e-boeken worden gedownload. Maar ook hij vreest dat de boekenbranche de muziekindustrie achterna gaat. „Die is heel laat overgeschakeld op de digitale markt, met alle gevolgen van dien.”

Nederland is wel aangeduid als „wereldkampioen illegaal muziek downloaden”. Volgens onderzoeks- en adviesbureau Consideratie hebben in 2009 4,3 miljoen Nederlanders illegaal muziek gedownload.

Op Marktplaats.nl is een ‘tweedehands’ e-boek van Peter Buwalda’s Bonita Avenue te koop voor 5 euro. Bij de reguliere verkoper ebook.nl kost het 15,95 euro. De Nederlandse boekenwereld probeert het illegaal aanbieden van e-books te bestrijden. Eind april 2011 zette de Werkgroep Digitaal Lezen de grootste problemen van het Nederlandse e-book op een rij. Zo maakte de veelgebruikte DRM-beveiliging het vrijwel onmogelijk om e-books op meerdere e-readers te zetten. Ook is het assortiment beperkt en zijn de boeken te duur. Die prijs is vaak nog 80 procent van de prijs van een fysiek boek. Het zijn precies de factoren die de Duitse onderzoekers noemen als redenen voor de illegale downloads daar.

Volgens Wouter de Vries van Boekblad bestaat er bij Nederlandse uitgevers geen gecoördineerde aanpak van het illegaal downloaden van e-books. „Ze hebben het zelf omschreven als een fact of life. Uitgevers zijn er vooral mee bezig meer aandacht te geven aan de voordelen van het kopen van een legaal e-book.”

In Nederland is Stichting Brein sinds begin 2010 actief bezig met de bestrijding van illegale e-books. Men wil de toegang tot internetsite The Pirate Bay blokkeren. Daartoe is Brein een bodemprocedure begonnen tegen internetprovider Ziggo.

M.m.v. Joost van der Vaart