Tropenmuseum is verbijsterd

Er wordt met ongeloof gereageerd op de aangekondigde bezuiniging van 20 miljoen euro.

Het belang van het museum zou worden miskend.

Foto: Olivier Middendorp

Geschokt en verbijsterd zijn de medewerkers van het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT). Ze werden woensdag door de directie ingelicht over het voornemen van het ministerie van Buitenlandse Zaken om de subsidie van 20 miljoen euro vanaf 2013 te schrappen.

Juridische stappen sluit Jan Donner, voorzitter van de Raad van Bestuur, niet uit. Maar eerst wil hij praten. Zo zat hij gisteren de hele dag bij het ministerie. Hij ziet de bezuiniging als een „financieel probleem van het ministerie”, niet van het KIT.

Aankloppen bij een ander ministerie voor subsidie, zoals OCW, wijst hij van de hand. „Ze zien ons al aankomen. Ik denk ook niet dat dat onze verantwoordelijkheid is. Er is ooit een afspraak gemaakt dat Ontwikkelingssamenwerking onze gesprekspartner zou zijn namens de hele overheid. Er zijn toen zelfs budgetten overgeheveld van OCW. Wij vonden dat logisch, zo konden wij het hele instituut runnen met één subsidie.”

Het Tropenmuseum krijgt jaarlijks 8 miljoen euro subsidie, het Tropentheater krijgt 2,5 miljoen euro en de bibliotheek 4 miljoen euro. Daarnaast gaat er geld naar ontwikkeling van beleid voor ontwikkelingshulp en biomedisch onderzoek, vorig jaar zo’n 6 miljoen euro.

Donner benadrukt dat de bezuiniging van 20 miljoen euro niet alleen het Tropenmuseum treft, maar alle onderdelen van het KIT. Maar staatssecretaris Knapen (Ontwikkelingssamenwerking, CDA) noemde het museum als voornaamste doelwit. Dat wil hij niet langer financieren met ontwikkelingsgeld. Donner: „Voor biomedisch onderzoek naar tropische ziekten en het ontwikkelen van beleid op het gebied van ontwikkelingshulp wil het ministerie nog wel geld beschikbaar stellen. Maar ons instituut is geen verzameling van afzonderlijke instellingen, het is een samenhangend geheel. Als je het museum eruit haalt, worden andere activiteiten minder goed gedaan.”

„De staatssecretaris miskent het belang van het Tropenmuseum voor ontwikkelingssamenwerking”, zegt Lejo Schenk, directeur van het Tropenmuseum. „Wij hebben een internationale adviespraktijk opgebouwd en werken samen met tientallen collega-instellingen in het buitenland.”

Schenks medewerkers zijn „geschokt en verbijsterd”. „Wij voelen ons als museum door deze overheid ernstig gediscrimineerd ten opzichte van andere culturele instellingen, bijvoorbeeld de rijksmusea”, zegt Schenk. „Die krijgen wél de kans om zich voor te bereiden op een geleidelijk proces van bezuinigingen.”

Door andere musea wordt met verbijstering op het nieuws gereageerd. „Ontluisterend”, zegt Siebe Weide, directeur van de Nederlandse Museumvereniging. „Het kabinet heeft in het regeerakkoord afgesproken om bij de bezuinigingen op cultuur erfgoedinstellingen zoveel mogelijk te ontzien. De staatssecretaris van Cultuur heeft daaraan gehoor gegeven, maar Buitenlandse Zaken doet dat kennelijk niet. Het kabinet spreekt niet met één mond.”

Ook Steven Engelsman, directeur van Museum Volkenkunde in Leiden, noemt het nieuws „shocking”. „Het Tropenmuseum hoort wereldwijd tot de beste volkenkundige musea.” De Nederlandse volkenkundige musea praten al langere tijd over samenwerking. Zo hebben ze inmiddels een gezamenlijke digitale catalogus. Bedrijfsmatig werken ze nog niet samen. „Natuurlijk is meer samenwerking mogelijk, maar het is niet zo dat wij de rekening van Buitenlandse Zaken eens eventjes gaan betalen.”

    • Claudia Kammer