Rijk heeft geen idee van effect subsidies

Ministers hebben vaak geen idee of verstrekte subsidies effect hebben. Soms worden de regelingen wel geëvalueerd, maar geeft de minister vervolgens gekleurde informatie aan de Tweede Kamer.

Dat concludeert de Algemen Rekenkamer in een onderzoek naar subsidies. Vorig jaar werd door het Rijk voor 6 miljard euro aan subsidies verstrekt. En in 59 procent van de verstrekkingen was er geen sprake van een tijdige evaluatie zoals de wet in enkele gevallen voorschrijft.

Evaluatie is verplicht als de regeling langer dan vijf jaar bestaat, maar meer dan de helft van die regelingen is nooit geëvalueerd. Ook wordt gewaarschuwd voor mogelijk misbruik en oneigenlijk gebruik van subsidies. Aan subsidies tot 125.000 euro worden weinig eisen gesteld, waardoor het risico groter wordt.

De Rekenkamer stelt voor om te stoppen met een subsidie als die geen effect blijkt te hebben. In een reactie geeft minister Jan Kees de Jager (Financiën, CDA) aan dat hij tegen deze aanbeveling is. Ook het voorstel om criteria voor evaluaties vast te leggen neemt de minister niet over. Volgens De Jager komt er vanaf volgend jaar een beter subsidieoverzicht, waardoor veel van de problemen worden opgelost. De Rekenkamer zegt door de reactie van de minister niet overtuigd te zijn dat de situatie door dit overzicht voldoende verbetert.

De Rekenkamer heeft over de periode 2005-2009 633 subsidieregelingen bekeken. Bij slechts 59 regelingen is er daadwerkelijk naar de effectiviteit gekeken. In sommige gevallen wordt het effect van de subsidies „gekleurd” aan de Tweede Kamer gemeld. Zo meldde huidig vice-premier Maxime Verhagen, destijds minister van Buitenlandse Zaken, alleen de positieve conclusies van een evaluatie naar het effect van de Atlantische Commissie. De drie minder positieve conclusies liet hij in zijn brief aan de Kamer geheel weg. De Rekenkamer heeft nog twee andere gevallen ontdekt waarbij een minister alleen de positieve aspecten aan de Tweede Kamer meldde.