Gynaecologen tegen 'uitruil' van eicellen en sperma

De beroepsgroep van gynaecologen spreekt zich uit tegen het ruilen van eicellen en sperma. Dit nieuwe systeem, dat ‘faire wederkerigheid’ heet, houdt in dat paren met een kinderwens die donorsperma of -eicellen willen, een tegenprestatie leveren: eigen eicellen of sperma doneren. Zo mogen ze de wachtlijst voor donorsperma of -eicellen overslaan. Tot nu toe biedt één kliniek dit aan.

Een ruil betekent dat vrouwen een ingrijpende ingreep moeten ondergaan. En het doneren van sperma of eicellen kan niet anoniem.

De patiëntengroep is „kwetsbaar” en moet worden beschermd, schrijft gynaecologenvereniging NVOG in het standpunt over faire wederkerigheid. De beroepsgroep neemt standpunten in over ontwikkelingen in de vruchtbaarheidstechniek. De Kamer en de minister baseren hun oordeel doorgaans op zo’n standpunt.

Patiënten zijn vaak wanhopig, als het niet lukt om op een natuurlijke manier kinderen te krijgen. Ofwel omdat één van de twee partners minder vruchtbaar is ofwel omdat het een lesbisch of homostel is.

Er is een tekort aan donorsperma sinds anoniem doneren niet meer mag. Daardoor doneren minder mannen. Het kind kan immers na zestien jaar voor de deur staan. Aan eicellen is ook een tekort, omdat vrouwen daarvoor een hormoonkuur moeten ondergaan, gevolgd door een ivf-behandeling. Zonder hormoonkuur groeit er maandelijks maar één eitje in een eierstok Het is verboden om in Nederland te betalen voor donorsperma of -eicellen.

Het systeem van faire wederkerigheid is niet zo eerlijk als het lijkt, schrijft de NVOG. De vrouw die donorsperma nodig heeft, moet een hele hormoonkuur ondergaan om eicellen te kunnen doneren. De man die eicellen nodig heeft, hoeft alleen maar één keer in een flesje te doneren om aan de voorwaarden te voldoen.

Volgens hoogleraar voortplantingsgeneeskunde Jolande Land, die namens alle hoogleraren voortplantingsgeneeskunde het NVOG-standpunt schreef, is het onduidelijk of de patiënten vrijwillig meedoen aan faire wederkerigheid. „Ze zijn vaak wanhopig. Daardoor is het de vraag of ze de consequenties kunnen overzien van waar ze aan beginnen.” Ook zou het belastend zijn voor een vrouw om na de zwangerschap nog de afspraak na te komen en alsnog een ivf-behandeling te ondergaan om eicellen te doneren.