'Georgië gelooft nog altijd in Europa'

Na de oorlog met Rusland leek een Europese toekomst voor Georgië ver weg. Maar nu zoekt Georgië weer volop toenadering. Ondanks de crisis in Europa.

Eka Tkeshelashvili, Georgia's foreign minister, speaks during a news conference following a meeting about Georgia's future membership in the alliance, at NATO headquarters in Brussels, Belgium, on Wednesday, Dec. 3, 2008. Russia’s envoy to NATO said the membership bids of Ukraine and Georgia had collapsed after a split within the Western military alliance resulted in a decision to rule out further expansion in the near term. Photographer: Jock Fistick/Bloomberg News BLOOMBERG NEWS

Het is maar de vraag of Europa straks nog bestaat. Maar in sommige landen, vooral aan de uiterste oostelijke rand van het continent, is de ‘Europese droom’ springlevend. Neem Georgië, de ex-Sovjetrepubliek op de Zuid-Kaukasus waar sinds de Rozenrevolutie (2003) president Saakasjvili ijvert voor een Europese toekomst voor zijn land.

De oorlog met Rusland (2008) gaf het Europese enthousiasme voor Georgië een knauw – het toonde dat de Kaukasus nog altijd een kruitvat is. Maar nu gaat Georgië opnieuw in het offensief om de banden te versterken – uitgerekend in een tijd dat de EU een existentiële crisis doormaakt.

„Het is geen kwestie van kiezen”, zegt Eka Tkesjelasjvili, de 34-jarige vicepremier van Georgië, die gisteren in Den Haag op bezoek was bij premier Rutte en eerder deze week ook in Brussel steun probeerde te vergaren voor de hernieuwde ambities. „Wij Georgiërs, het volk, de regering, geloven hierin. Georgië is een Europese natie. Europa is onze onvermijdelijke toekomst.”

Is dit wel het moment om over zulke zaken te beginnen?

„De interesse voor Georgië is juist gegroeid. Na de oorlog leek het sluiten van een associatieverdrag iets onhaalbaars. Nu staan we op het punt om er gesprekken over te gaan voeren. We hebben al een verdrag gesloten over visumversoepeling. Binnenkort hopen we ook te gaan praten over visumvrij reizen. Nog een teken dat er momentum is: we denken aan het einde van het jaar te gaan praten over een vrijhandelszone.”

Denkt u dat de EU nog snel wil uitbreiden?

„Onze toetreding is een proces. We weten hoe de uitbreiding de afgelopen jaren is gegaan. Gradueel. We hebben geen illusies dat we nog maar een klein stukje verwijderd zijn van een lidmaatschap. Maar politiek en juridisch gezien staat de deur open.”

Politiek gezien?

„De Franse president Sarkozy was pas op bezoek in Tbilisi. Daar zei hij, hoorbaar voor de hele wereld, dat als de Georgiërs bij Europa willen horen, zij het volste recht hebben.”

Dat is toch geen toezegging?

„Het laat zien dat Europese leiders ons steunen. Politici op dat niveau zeggen niet zomaar zulke dingen.”

Voorlopig blijft de toenadering beperkt tot het Oostelijk Partnerschap, een in 2009 opgericht politiek en economisch samenwerkingsverband waarin behalve Georgië ook Armenië, Azerbajdzjan, Moldavië, Oekraïne en Wit-Rusland zitten. Het is bedoeld om de Oost-Europese landen sterker aan de EU te binden. Maar de meeste EU-lidstaten zien het niet als een voorportaal van de EU.

Is er door de crisis in het Midden-Oosten nog wel aandacht voor het oosten?

„De Arabische opstanden laten zien dat geen enkel gebied in de wereld onbelangrijk is. Ontwikkelingen zoals deze kunnen grote gevolgen hebben voor Europa, waar ze ook plaatshebben. Vandaar dat het belangrijk is voor de EU om te begrijpen wat er aan zijn oostgrens gebeurd.”

Europese leiders zijn niet afgeleid?

„Dat gevoel hebben wij in ieder geval niet. Er is juist een intensivering van de betrekkingen met Brussel en Europese leiders. Door de crisis in de Arabische wereld is er veel aandacht voor ons. Wij zijn een voorbeeld van hoe revoluties succesvol verlopen – en hoe je succesvol hervormingen na afloop doorvoert. Europese leiders komen bij ons adviezen inwinnen.”

U ziet het Oostelijk Partnerschap niet als instrument om landen buiten de EU te houden?

„Als markten worden geopend, er meer wordt gehandeld, Georgische arbeiders naar de EU vertrekken en op er politiek gebied veel wordt gestroomlijnd – hoe kun je dan verder van elkaar af komen te staan? Ik zie het als de weg naar meer integratie.”

Voor die verdere integratie zal Georgië meer democratische hervormingen moeten doorvoeren. Maar volgens critici wordt het regime steeds autocratischer. Eind vorig jaar werd de grondwet gewijzigd, zodat de premier meer macht krijgt. Critici vrezen dat president Saakasjvili, die in 2013 na twee termijnen af moet treden, in die functie wil terugkeren en nu vast zijn macht veilig stelt.

Een Russisch scenario?

„In de Georgische politiek draait het niet om één persoon. Dat is sinds de revolutie nooit het geval geweest en dat zal het ook niet gaan gebeuren.”

Maar Saakasjvili heeft nu alle macht.

„De president is de machtigste. Maar hij is niet de enige politicus.”

Hij wil wel terugkeren als premier?

„Hij is er in ieder geval capabel genoeg voor. Maar ik weet niet wat zijn plannen zijn. Wat ik wel weet, is dat in geen geval de democratische ontwikkeling van Georgië in gevaar zal worden gebracht.”