Een helmpje met weggesneden oren

In het voetbal wordt laconiek gedaan over hoofdletsel. De Duitse doelman Pellatz van Sparta neemt het serieus. Hij keept vanavond voor het eerst met een helm – uit preventie.

10-10-2011, Rotterdam. Sparta keeper Nico Pellatz tijdens de training. Foto Bas Czerwinski

Zijn medespelers maken er voortdurend grapjes over, maar zelf is hij bloedserieus. Nico Pellatz, doelman van de Rotterdamse voetbalclub Sparta, speelt sinds kort met een helmpje. „Het geeft mij extra zekerheid.”

Recentelijk vielen er talloze keepers uit met ernstig hoofdletsel. Petr Cech (Chelsea), Joey Didulica (AZ), Maarten Stekelenburg (AS Roma) en Przemyslaw Tyton (PSV) verlieten op een brancard het veld na een harde botsing of een bal in het gezicht. Akelige beelden. En ze leidden tot discussie rond hoofdbescherming bij keepers. Moest dat niet verplicht worden?

Pellatz (25) bedacht zich niet toen een leverancier hem een proefexemplaar van een keepershelm aanbood. „Als je [Chelsea-doelman] Petr Cech zou vragen of hij achteraf liever zijn hele carrière met een helmpje had willen spelen, dan zou hij ‘ja’ antwoorden”, stelt Pellatz. „Je hoofd is het belangrijkste deel van je lichaam.”

Cech kwam vijf jaar geleden hard in aanraking met een tegenstander en liep daarbij een schedelbasisfractuur op. Drie maanden had de keeper nodig om te herstellen. Sinds zijn comeback, januari 2007, draagt de Tsjechische doelman steevast een helmpje.

De Duitser Pellatz heeft de discussie rond hoofdbescherming bij keepers eerder in eigen land meegemaakt. Aanleiding waren de gezichtsbreuken van Andreas Reinke, doelman van Werder Bremen in 2006. Reinke moest zijn carrière beëindigen. Pellatz: „Dat wil ik voorkomen. Ik gebruik de helm preventief.”

Als keeper is Pellatz nooit bang geweest. En hij vermoedt dat hij ook nooit angst zal hebben. Twee weken geleden, een dag voor de competitiewedstrijd tegen Willem II, kwam keeperstrainer Frank Kooiman aanzetten met een helm van McDavid, een producent voor sportbescherming.

„Ik heb er toen een dag mee getraind en dat ging goed”, vertelt de doelman eerder deze week na afloop van de training van Sparta. „Maar ik wilde er langer mee getraind hebben, zodat het gevoel goed was en ik wist hoe de helm zou reageren op zon, regen en veel zweten.”

Het belangrijkste aspect was het gebied rond de oren, wijst Pellatz, die eerder onder contract stond bij ADO Den Haag en Excelsior. „Daar hebben we een deel weggesneden. Communicatie is natuurlijk heel belangrijk in sport. De helm moet niet ten koste gaan van mijn sportieve prestatie.”

Pellatz wil vanavond, als Sparta de Zuid-Hollandse voetbalderby speelt tegen FC Dordrecht, zijn debuut maken met de helm. Hij vindt de grapjes van zijn collega’s typisch voor de conservatieve houding in de voetballerij.

„Het voetbal verandert voortdurend”, weet Pellatz. „Neem alleen al de techniek van de bal. Ballen zijn steeds lichter geworden, waardoor ze harder op je af komen. Je moet je wapenen. Het maakt mij niet uit wat mensen ervan vinden. Uiteindelijk gaat het om mij, mijn hoofd.”

Pellatz is zich ervan bewust dat hij nu niet ineens immuun is voor hoofdletsel. Integendeel. Wat dat betreft gebeurde er eerder deze week, tijdens de middagtraining van Sparta, nog iets opmerkelijks. Een bal kwam via een pion vol in het gelaat van Pellatz. Weliswaar niet hard, maar toch.

„Als keeper ben je nooit helemaal veilig”, refereert hij aan het ongelukkige moment. „Mijn helm vergelijk ik met een autogordel. Als je ’m draagt, is de kans op letsel kleiner bij ongelukken.”

Michel Vonk, trainer van Sparta, steunt zijn keeper in z’n keuze, „al moet de praktijk nog uitwijzen of hij hinder van de helm ondervindt. Het lijkt mij in ieder geval niet prettig”, aldus de voormalige verdediger van onder andere FC Twente.

Vonk begrijpt de discussie rond hoofdbescherming wel, maar tegelijkertijd noemt hij het „toeval” dat er onlangs in één speelronde drie keepers uit de eerste divisie per brancard het veld verlieten. „Zo vaak gebeurt het nou ook niet.”

In de voetbalwereld wordt laconiek gedaan over hoofdletsel. Enkele jaren geleden heeft wereldvoetbalbond FIFA een aantal richtlijnen opgesteld, zodat spelers uit de wedstrijd kunnen worden gehaald als de scheidsrechter dat noodzakelijk acht. De praktijk wijst echter uit dat dit nauwelijks gebeurt.

Neuropsycholoog Eric Matser stelde eerder in NRC Handelsblad dat de problemen niet onderschat moeten worden. Volgens hem zijn de gevolgen van hersenletsel ingrijpend. „Mensen kunnen na een botsing mentale problemen oplopen, zelfs al zijn ze niet bewusteloos geraakt. Ze hebben dan coördinatieproblemen en problemen met het evenwichtsorgaan.”

Nico Pellatz wil dit ongemak voorkomen. De grapjes neemt hij voor lief.