Ben je bereid hetzelfde lot te ondergaan?

De populaire roman Het Gouden Ei van Tim Krabbé werd al twee keer verfilmd.

Nu is er een toneelversie van dit spannende „sprookje van de misdaad”.

Stralend van levenslust is ze, Saskia. Samen met haar vriend Rex is ze onderweg naar een hotel in Frankrijk. Onderweg houden ze halt bij een benzinestation. Saskia fluistert in zijn oor dat ze straks mooi opgemaakt en fris terug zal komen en dat ze door hem héél zacht gekust wil worden. Rex kijkt haar na.

Maar Saskia komt niet terug. Acteur Victor Löw in de rol van Rex wacht – en wacht. Aanvankelijk toont hij wrevel, dan bezorgdheid die overgaat in woede.

In een theaterzaal in Haarlem repeteren spelers en regisseur aan de toneelversie van de roman Het Gouden Ei (1984) van Tim Krabbé. Dit spannende „sprookje van de misdaad”, zoals de schrijver het boek eens noemde, is een aangrijpende liefdesgeschiedenis, poëtisch en filosofisch – reden voor regisseur Léon van der Sanden de roman als toneelstuk te brengen.

Is dat noodzakelijk? Het boek is er, twee filmversies doen de ronde. „Jazeker”, antwoordt Van der Sanden na afloop van de repetitie. „In mijn visie is Rex op zoek naar de volmaakte liefde. Maar in werkelijkheid zullen er altijd krassen in geluk komen.” De wereld die Krabbé schetst, is volgens hem een man’s world.

Acht jaar na Saskia’s verdwijning is Rex nog altijd geobsedeerd door dit raadsel in zijn leven. Waar is ze? Is ze dood, verkracht, gemarteld? Leeft ze nog ergens, maar waar dan? Dan ontmoet hij de man die zegt haar ontvoerder te zijn: Raymond. Deze Raymond zoekt Rex op in zijn woonplaats Amsterdam en lokt hem mee naar Frankrijk.

Hij spiegelt hem voor dat het mysterie rond Saskia opgelost gaat worden. Rex mag weten wat er is gebeurd, op één voorwaarde: hij moet bereid zijn te ondergaan wat zij heeft ondergaan. „Ik associeer dit gegeven met de mythe van Orpheus”, aldus Van der Sanden. „Raymond zie ik als Charon die Orpheus toestaat af te dalen in het eeuwige duister van de onderwereld om zijn geliefde Eurydice terug te halen. Zelfs als dat zijn eigen ondergang betekent.”

Rex’ tegenspeler is een op het eerste gezicht keurige burgerman, getrouwd, vader van twee dochters, die er gruwelijke fantasieën op nahoudt. In benzinestations langs de snelweg spreekt hij aantrekkelijke vrouwen aan, lokt ze vol hoffelijke vleierij in zijn auto. Daar bedwelmt hij hen met chloroform en neemt hen mee naar zijn huis op het platteland. Wat daar gebeurt, is het „allerergste wat iemand kan overkomen”, zoals de regisseur zegt. Het is of Raymond uit jaloezie handelt: elke levenslust van de vrouwen moet kapot.

Peter Tuinman vertolkt de rol van Raymond. Tijdens het repeteren buigt Tuinman zich regelmatig over een damspel, een mooi symbool van zijn mathematische denkwijze. Tuinman bespeelt Rex’ gevoelens. In de visie van Van der Sanden hebben de twee mannen elkaar nodig: „Raymond vertegenwoordigt de schaduwzijde van Rex. Ik zie de vertelling als een toonbeeld van de zwarte romantiek, namelijk dat alleen in de dood volkomen eenwording mogelijk is, en dus de volmaakte liefde.”

In de voorstelling speelt Nienke Römer de rol van Saskia. Zij is als Eurydice, verdwenen in de onderwereld. Tijdens de repetitie gilt ze het plots uit, ze heeft een nachtmerrie: opgesloten in een gouden ei zweeft ze door de oneindigheid van het universum. Peter Tuinman : „Wat Raymond doet, is voor God spelen. Hij wil heer en meester over leven én dood zijn.” Volgens Tuinman is Raymond geboeid door de oneindigheid van het heelal: „Wat betekent dat, oneindigheid? Hij waarschuwt Rex, zegt tegen hem: ‘Ga nooit oog in oog staan met de oneindigheid.’ Rex doet dat toch. Hij geeft zich over aan Raymond. Dat wordt hem fataal.”

theater

Het Gouden Ei

Naar de gelijknamige roman van Tim Krabbé door KO Theaterproducties. Bewerking en regie: Léon van der Sanden. Tournee t/m 28/1. Kijk voor meer informatie op kotheaterproducties.nl