24 uur in Nederland

Hoeveel activiteiten perst u in 24 uur? Heeft u het ook zo druk? Een van de boeiende aspecten bij lezing van het nieuwe rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) over tijdsbesteding in Nederland en vijftien andere Europese landen is dat bestaande indrukken worden bevestigd, maar andere worden doorgeprikt.

Om met dat laatste te beginnen: Nederlanders zeggen graag dat zij het druk hebben, maar in de praktijk valt het wel mee. Nederlanders zijn wel goed in heel veel kortstondige activiteiten. ‘We’ hebben door de week genomen relatief veel tijd voor ontspanning (4,03 uur per dag; alleen Belgen en Finnen hebben meer tijd), maar we besteden weinig tijd per activiteit. Geeft dat een gejaagd gevoel? Of is de verzuchting ‘druk, druk, druk’ onderdeel van sociaal correct gedrag?

Zeker zo opmerkelijk: Nederlanders dénken dat zij gemiddeld lang onderweg zijn (1 uur) als zij forensen. Maar het SCP concludeert dat dat twee minuten meer is dan het Europese gemiddelde. En als u dan op weg naar huis in een file terechtkomt, heeft het onderzoek twee ruwe feiten. Het eerste is dat Nederlanders min of meer gelijktijdig met werken beginnen én stoppen (tussen 16.00 en 17.00 uur), zodat elke dag zijn voorspelbare pieken kent. Het tweede feit is dat de kans groot is dat de mensen in de auto’s voor of achter u in de file niet van hun werk komen, maar op weg zijn in het kader van vrije tijd. Dat is Nederland: een land van individuen binnen een in hoge mate voorspelbare collectiviteit.

Zo schetst het SCP hoofdstuk na hoofdstuk het beeld van een land waar mensen ten opzichte van andere Europese landen minder tijd aan werk besteden, maar ook massaal in deeltijd werken. Waar vrouwen meer tijd aan het huishouden besteden dan mannen, maar waar de verschillen met Scandinavië kleiner zijn dan die met Zuid- en Oost-Europa. Waar vaders wat meer tijd besteden aan kinderzorg dan elders in Europa. Waar de auto het dominante vervoermiddel is, maar Nederlanders het meest van alle Europeanen op de fiets zitten.

Het tijdsonderzoek illustreert dat Nederland een welvarend land is, waar mensen dankzij een hoge arbeidsproductiviteit ingegeven door persoonlijke voorkeuren minder uren per dag hoeven te maken dan in meerdere andere Europese landen. Daarin zitten ook de onbenutte reserves van de economie en de samenleving die in het zicht van de vergrijzing en de kleiner wordende arbeidsmarkt ingeschakeld moeten worden. Zoals een hogere AOW-leeftijd. Meer uren per deeltijdwerker. En: de erkenning dat opleiding en onderwijs niet alleen iets zijn voor jongeren, zoals het SCP nu constateert.