'Voetbalwedstrijd is te vergelijken met Hamlet'

Het vak voetbaljournalistiek is nauwelijks ontwikkeld. Toch groeit de aandacht voor het vak. Een speciale cursus onderzoekt de markt.

In het land van 16 miljoen bondscoaches weet iedereen in Nederland waarom Oranje de WK-finale niet won. Naast het weer en de politiek is voetbal het meest besproken onderwerp in Nederland. Toch bestond er tot voor kort geen cursus voor de echte liefhebber en de machoman die zelf niet kan voetballen.

Nu is dat er wel. Afgelopen week startte in verschillende steden een cursus voetbaljournalistiek. Voor 1.350 euro kan iedereen die daar interesse in heeft deelnemen aan tien masterclasses. Het tijdschrift Voetbal International (VI) en de Fontys Hogeschool voor Journalistiek uit Tilburg (FHJ) sloegen de handen ineen voor deze pilotcursus. „We merken dat er een markt is”, zegt Iwan van Duren van VI. „Ik kom jongens tegen die mij vragen hoe ze ook voetbaljournalist kunnen worden. Op de hogescholen is er nauwelijks aandacht voor sport- en voetbaljournalistiek.”

Dat klopt. In Tilburg en Ede (Christelijke Hogeschool) is er geen speciale aandacht voor voetbaljournalistiek. In Utrecht kunnen studenten wel de minor Sportjournalistiek volgen. Dit vak duurt een half jaar en behandelt sportgeschiedenis, commerciële belangen en mediatrainingen. Niko van der Sluijs van de School voor Journalistiek in Utrecht zegt dat de minor populair is. „We hebben elk jaar moeite om ons te houden aan het maximale aantal van 25 studenten. De vraag naar dit soort kennis is groot.” Van der Sluijs denkt dat de HU met een leergang sportjournalistiek veel zou kunnen bereiken. „Het verwijt van VI dat we er weinig tot niets aan doen is wat mij betreft onterecht, maar er kan meer.”

Van Duren is samen met Ton Bennink van de FHJ initiatiefnemer van de cursus. „We waren verrast door het enthousiasme. Ervaren voetbaljournalisten zoals Willem Vissers (de Volkskrant) en Freek Jansen (ook Voetbal International) stonden gelijk klaar om te vertellen over hun vak. In elke bijeenkomst hebben we andere gasten en die variëren van Kees Jansma (perschef Oranje) tot journaliste Barbara Barend.”

Vissers en Jansen zijn tijdens de eerste bijeenkomst in stadion De Goffert in Nijmegen de gastdocenten. De 25 cursisten, die zich konden aanmelden via Twitter en de website van de cursus, hangen aan de lippen van beide vakmannen die open staan voor vragen van de deelnemers.

De cursisten zijn pas afgestudeerde journalisten of werkende mannen die wat nieuws willen. Maar als Jansen de wedstrijdanalyse, één van de saaie onderdelen van voetbal journalistiek, toch sappig weet te brengen, veranderen de volwassen mannen na een analyse van Ajax-Twente in betweterige pubers die een wit voetje willen halen bij meester Jansen. „Ik vond het heerlijk om de gedrevenheid van de cursisten te zien”, zegt Jansen. „Bij dit onderdeel kun je goed zien wie er geschikt is voor het vak, want als je het echt wil maken dan moet je onderscheidend zijn en die analyse goed kunnen motiveren”, aldus Jansen.

Vissers heeft meer lachers op zijn hand. De ervaren journalist van de Volkskrant vertelt als een cabaretier hoe een wedstrijdverslag voor een dagblad tot stand komt. Alles komt aan bod. Van deadlines tot de toekomst van de krant, maar Vissers blijft boeien en de cursisten luisteren muisstil. Het wedstrijdverslag moet volgens hem een recensie zijn. „Je kunt een voetbalwedstrijd vergelijken met een toneelstuk van Hamlet. De uitvoering is het belangrijkst. Dat waardeer je of niet.”

Maar achteraf vraagt Vissers zich af of er nog ruimte is voor nieuwe voetbaljournalisten. „De toekomst van de krant is ongewis en bijna iedereen kan internetjournalistiek bedrijven. Van deze 25 jongens zullen misschien maar drie het echt maken.”

Cursist Kees Hendriksen uit Oldenzaal erkent dat het een impulsieve actie was om mee te doen met de cursus. „Ik ben al jaren verliefd op het spelletje en dit is wat ik echt wil doen, maar ik verwacht niet dat iedereen nu ineens voetbaljournalist kan worden. Het is meer een hobby , zo moet je het ook zien.”

Van Duren ziet wel genoeg werkgelegenheid: „Bij VI hebben we best plek voor goede sportjournalisten. Het gaat er alleen om hoe iemand zich opstelt. In deze competitieve wereld is de goede voetbaljournalist hard, ambitieus, zelfstandig en heeft een goede persoonlijkheid.”

Hij vindt dat sport- en voetbaljournalistiek meer aandacht verdienen. „We doen dit om het bewustzijn op de journalistieke scholen te vergroten. Het moet uiteindelijk een zelfstandig vak worden. De opmerking: ‘ach het is maar voetbal, een spelletje’ zet bij mij kwaad bloed. Dat dedain op de ‘lage cultuur’ waartoe voetbal zou behoren is onzin. Voetbal is juist positief voor de samenleving. Het is iets dat ons overal ter wereld bindt.”

De tiendelige avondcursus zal arbeidsintensief zijn. De cursisten moeten snel aan de slag met drie opdrachten. Een daarvan is het bezoek aan de EK-kwalificatiewedstrijd van Nederland tegen Moldavië (0-1 winst) dat afgelopen vrijdag plaatsvond. Opdracht is het uitwerken van een wedstrijdverslag en een analyse.

De pilot-cursus duurt tot half december. Als het een succes is, start een tweede cursus in januari. Dezelfde gastsprekers worden weer gevraagd om mee te werken. Opvallend detail is dat inmiddels ook de eerste vrouwelijke aanmelding binnen is. De tijden veranderen. Dat erkent ook Van Duren: „Ik heb het zelf moeten uitzoeken. Twintig jaar geleden moesten journalisten het zelf regelen als ze over voetbal wilden schrijven. Nu is mijn chef, Johan Derksen, een soort testbeeld op de televisie geworden.”