‘Geen ceremonieel koningschap’ - ‘Koningshuis bezuinigt al voldoende’

Rutte tijdens het debat van vandaag. Beeld NOS

Tijdens de tweede dag van het debat over de begroting van Algemene Zaken is Rutte vandaag ingegaan op het ceremonieel koningschap, de bezuinigingen van het koningshuis, de kwestie-Zorreguieta en de benoeming van de nieuwe vicepresident van de Raad van State.

‘Koning(in) blijft in regering’

Rutte vindt dat de koningin deel moet blijven uitmaken van de regering. Hij reageerde daarmee vandaag op het standpunt van PVV, D66 en GroenLinks die vinden dat een ceremonieel koningschap een beter idee is. Rutte wil er niet aan: “We zijn iets aan het repareren wat niet stuk is.”

Rutte verdedigt vandaag de begroting van Algemene Zaken, een onderwerp dat afgelopen dinsdag al in de Kamer ter sprake kwam.

De PVV kwam met het idee de koningin niet langer deel uit te laten maken van de regering, maar dinsdag werd al duidelijk dat daar niet genoeg steun voor was. VVD, CDA en PvdA willen de rol van de koningin - en straks de koning - in stand houden. De PvdA liet wel weten “weeffouten” te willen rechtzetten.

Namens GroenLinks wilde Ineke van Gent vandaag een reactie op wat er vorig jaar gebeurde tijdens de kabinetsformatie, toen de koningin omzeild werd bij gesprekken tussen VVD, CDA en PVV. De schijn van politieke invloed zou weggenomen kunnen worden door het staatshoofd slechts een ceremoniële rol te geven. “Het is aan de Kamer om te bepalen wie de formatie leidt”, antwoordde Rutte.

Hij zei ook: “Waarom zou ik het risico nemen als het lidmaatschap van de regering geen probleem is? We gaan iets repareren wat niet stuk is. De schijn van politieke invloed kun je nooit wegnemen.” Volgens de premier zou het staatshoofd juist aan politieke invloed kunnen winnen als het eigen politieke standpunten kan innemen.

Rutte zei al eerder dat de koning de rol binnen de regering moet behouden: anders kunnen ministers niet verantwoordelijk zijn voor diens handelen. Ook mag de koning wat de premier betreft voorzitter van de Raad van State blijven. Rutte beschouwt dat als een louter ceremoniële functie.

‘Koningshuis hoeft niet extra te bezuinigen’

Net zo min is de premier van plan extra te bezuinigen op het koningshuis. Pechtold (D66) hield Rutte in het debat een VVD-stellingname voor dat iedereen in Nederland bij zou moeten dragen aan bezuinigingen. Dat is echter al gebeurd, zei Rutte. In 2010 en in dit jaar is het Koninklijk Huis al met vier procent gekort, waarmee het juist vooruitloopt op de bezuinigingen.

Maar als de “nieuwe beleidslijn” is dat er vorig jaar al bezuinigd is en het daarom nu niet meer hoeft, dan zou dat ook voor iedereen moeten gelden, zei SP-Kamerlid Ronald van Raak. Met hem vinden ook andere linkse partijen dat het koningshuis net als andere belastingbetalers behandeld zou moeten worden.

Tot en met de hondenbelasting doet de koningin wel degelijk mee met het betalen van belastingen, zei Rutte. Er geldt wel een vrijstelling van de inkomstenbelasting en een uitzondering op het successierecht. Rutte zei dat dit “goede redenen” zijn “om het kapitaal in de familie te houden”.

‘Kwestie-Zorreguieta later pas aan de orde’

Rutte wenste vandaag in niet diep in te gaan op de kwestie die gisteren in Nieuwsuur door Jeroen Recourt werd aangehaald. Diens partij, de PvdA, vindt dat Jorge Zorreguita, de vader van prinses Máxima, niet aanwezig mag zijn bij de inhuldiging van prins Willem-Alexander.

“Dat is nu niet aan de orde”, zei Rutte. Hij voegde eraan toe dat er zorgvuldig omgegaan moet worden met de kwestie, maar wilde het daarbij laten, ondanks een nadrukkelijk verzoek om helderheid van de SP.

‘Benoeming vicepresident Raad van State is een puinhoop’

Zoals verwacht kwam ook de opvolging van Herman Tjeenk Willink, die in januari vertrekt als vicepresident van de Raad van State, ter sprake. Er is de afgelopen tijd veel te doen om het vooruitschuiven van Piet Hein Donner voor die functie. Donner is echter momenteel minister. “Dan krijg je een slager die zijn eigen vlees keurt”, zei Cohen zondag in Buitenhof. Hij kreeg bijval van een aantal andere oppositiepartijen, maar dinsdag bleek al dat er uiteindelijk te weinig steun voor de motie was.

Van Raak (SP) verweet Rutte vanachter de interuptiemicrofoon dat hij “de regie niet in handen heeft”. Hij somde op dat er ontijdig namen worden genoemd, Donner een knauw krijgt als hij het na alle ophef toch niet wordt en de nieuwe vicepresident een valse start heeft. “Het is nu een puinhoop.” Nee, zei Rutte, “want het is onvermijdelijk dat er gespeculeerd wordt”.

Wat vindt de minister-president er dan in algemene zin van dat een lid van het zittende kabinet doorstroomt naar de Raad van State, vroeg Recourt (PvdA) hem. Rutte zei het oneens te zijn met het standpunt van de PvdA dat het onverstandig is. “Ik zou niet weten waarom we voor belangrijke functies niet ook zouden kunnen putten uit zittende ministers.”