...intussen moeten provincies fuseren

Een superprovincie aan de noordvleugel van de Randstad is goed voor de economie, zegt het kabinet. Maar de provincies willen helemaal niet fuseren.

Terwijl de demografische toekomst van de Randstad is uitgestippeld – ruim 700.000 inwoners erbij tot 2025 – neemt de onzekerheid over de staatskundige toekomst toe. Het kabinet wil ten bate van de economie Noord-Holland, Flevoland en Utrecht laten fuseren, en heeft die provincies deze week in een nota gevraagd om vóór 1 januari 2012 met een fusieplan te komen. Maar in de provinciehuizen klinkt gemor. Johan Remkes, commissaris van de koningin in Noord-Holland, spreekt van „een volstrekt absurde deadline” en een „knullige aanpak” door het kabinet. Gisteravond overlegden Remkes en zijn collega-commissarissen van Flevoland en Utrecht over de kabinetsplannen. „Wij zijn bereid om na te denken over een fusie”, zegt Remkes, „maar wel op basis van argumenten.”

De onenigheid tussen de drie provincies en het Rijk stamt van begin dit jaar. Minister Donner (Binnenlandse Zaken, CDA) overlegde met de commissarissen van de koningin over de fusie. De provincies vroegen Donner een onderzoek naar de meerwaarde van die samenvoeging. „De minister weigerde opdracht te geven tot zo’n onderzoek”, zegt Remkes. „Nu mist zijn nota argumenten. Wat zijn écht de effecten van de fusie?”

Volgens Binnenlandse Zaken staat het voordeel van een fusie vast. Een superprovincie aan de noordvleugel van de Randstad is goed voor de economie. Die speelt zich volgens het kabinet af binnen de ‘stedendriehoek’ Utrecht, Almere en Amsterdam. „De provincies moeten in die driehoek kunnen optreden als één partij. Een fusie maakt dat mogelijk”, zegt woordvoerder Vincent van Steen van Binnenlandse Zaken.

Een onderzoek naar de meerwaarde van een fusie – zoals gevraagd door de provincies – komt er dus niet, bevestigt Van Steen. Wel biedt de minister in zijn nota de provincies de ruimte om met een alternatieve vorm van samenwerking te komen. Maar het kabinet is in zijn nota kraakhelder over zijn voorkeur: een Randstadprovincie moet er komen.

Niet alleen de provincies verzetten zich. Ook een meerderheid van de Kamer keert zich tegen een fusie: oppositiepartijen PvdA, SP, ChristenUnie en de Partij voor de Dieren steunen de plannen niet, evenmin als gedoogpartner PVV. De bevolking van de provincies moet eerst maar geraadpleegd worden, zeggen Kamerleden, en komen kleinere provincies niet in de schaduw van zo’n superprovincie te staan?

„Ik maak me voorlopig nog niet druk om Donners plannen”, zegt commissaris van de koningin in Flevoland Leen Verbeek. Ik ga eerst maar eens kijken wat er in de Kamer gebeurt.”

Zijn Noord-Hollandse collega Remkes ziet de superprovincie niet ontstaan. „Mijn voorspelling is deze: door de aanpak van het kabinet kunnen we dit plan bijzetten op de Boulevard of Broken Dreams.”