Een kingmaker en een Robespierre

Zijn succes in de primaires heeft Arnoud Montebourg een sleutelrol gegeven in de partij. Hij wil meer debat over mondialisering, corruptie en politieke vernieuwing.

Candidate for Socialist Party (PS) primary vote for France's 2012 presidential election, Arnaud Montebourg arrives to participate in a politics radio show on the French radio station Radio France on October 6, 2011 in Paris. AFP PHOTO / MIGUEL MEDINA AFP

Dat hij het beu was om altijd maar als enige gelijk te hebben, liet Arnaud Montebourg zich vorige week nog ontvallen. En kijk, enkele dagen later heeft hij eindelijk wat hij al jaren ambieert: hij is ‘incontournable’ binnen de Parti Socialiste, een man met wie men voortaan rekening moet houden.

Zelf was hij er rotsvast van overtuigd dat hij de tweede ronde van de voorverkiezingen zou halen. Met 17,2 procent van de vorige zondag uitgebrachte stemmen en een derde plaats ziet Montebourg zich in de positie van scherprechter tussen François Hollande en Martine Aubry. De meest linkse van de zes deelnemers aan de primaires kan met een stemadvies meebepalen met welke van de twee ‘gematigden’ de PS volgend jaar de strijd om het Elysée aangaat.

Montebourg haalde zijn stemmen met thema’s waar hij al enkele jaren op hamert: demondialisering en strijd tegen corruptie. Hij ijvert voor een Europees protectionisme.

En in de huidige financiële crisis raakt hij een gevoelige snaar met zijn voorstel om de financiële instellingen onder staatsvoogdij te plaatsen. Nog net geen nationalisering, maar wel een vetorecht voor de staat in de raden van bestuur. Achterhaalde voorstellen, meent de sociaal-democratische vleugel van de partij, niet uitvoerbaar bovendien.

Montebourg geniet dezer dagen zichtbaar van zijn status van kingmaker, getuige het glimmende portret met gesloten ogen op de voorpagina van Libération dinsdag, met als citaat: ‘J’ai sorti le PS du formol’. De PS stond sinds de jaren negentig op sterk water, en Montebourg heeft in zijn eentje gezorgd dat de partij weer leeft. Zegt Montebourg zelf.

Enige bescheidenheid heeft men de jurist nooit toegedicht, het is iets waar zelfs zijn medestanders wel eens over klagen. Arrogant en drammerig, vinden partijgenoten. Toen hij als jong parlementslid probeerde toenmalig president Jacques Chirac voor de rechter te krijgen, vonden zelfs socialisten dat bij momenten een beetje gênant.

Maar zo zit Arnaud Montebourg in elkaar. Hij neemt geen blad voor de mond, en als hij zich eenmaal in een zaak heeft vastgebeten laat hij niet meer los. Een van zijn bijnamen is niet voor niets Robespierre: kil, onverzettelijk, strijdend tegen corruptie. Ook binnen de eigen partij.

Toen hij de malversaties binnen de PS-afdeling van Marseille aan de kaak stelde, kreeg hij geen gehoor bij partijleider Aubry. Hij neemt het haar nog steeds kwalijk. Over lijken gaat Montebourg niet, maar voor een kleine karaktermoord schrikt hij niet terug. „Het enige minpunt van Ségolène Royal is haar partner”, zei hij in de verkiezingsstrijd in 2007. Die partner was toen Hollande.

Montebourg heeft ondertussen excuses aangeboden voor die uitspraak, maar een echt hoge pet heeft hij nog altijd niet op van Hollande. Van Aubry overigens ook niet.

Volgens hem zijn de twee volstrekt inwisselbaar, hebben ze een achterhaalde visie op economie en politiek. Wat hem betreft hoeven de kiezers zondag niet naar de stembus, als het toch maar gaat om een subtiel verschil in temperament.

Dus heeft hij iets gevonden om de discussie wat leven in te blazen: een brief met vragen. Over demondialisering en de voogdij over de banken, over de strijd tegen corruptie en de oprichting van de VIe Republiek, waar de macht van de president drastisch wordt ingeperkt en het parlement meer bevoegdheden krijgt.

Van de antwoorden, die hij openbaar zal maken, laat Montebourg het afhangen of hij openlijk een van de twee zal steunen. Van hun debat gisteravond op France2 is hij alvast niet veel wijzer geworden. Hij liet al doorschemeren er niet te veel van te verwachten. Ze azen wel op zijn kiezers, maar proberen dat zonder zijn ideeën over te nemen. Dat zal hij niet laten gebeuren, beide kunnen rekenen op zijn onverzettelijkheid, waarschuwde hij in Libération.

En anders richt hij zijn eigen partij op, om de linkse krachten rond zich te verzamelen. Zoals een van zijn voorbeelden, François Mitterrand. De voorlopig enige socialistische president van de Vijfde Republiek.