Donner zet streep door allewoningplannen

De druk om de woningmarkt ingrijpend te hervormen neemt toe, maar minister Donner wil er niet aan. Met de hypotheekrenteaftrek als grootste taboe.

Een discussie over de hypotheekrenteaftrek? Taboe. Over een nieuw budget voor startersleningen dan? Nee hoor. En de overdrachtsbelasting voor starters terugbrengen naar nul procent? Niet dus.

Het ene na het andere idee legden de oppositiepartijen gisteren tijdens een Kamerdebat op tafel om de woningmarkt weer op gang te brengen. Een kansloze missie. Minister Piet Hein Donner (Binnenlandse Zaken, CDA) houdt vast aan zijn eigen woonvisie die – op één na: de tijdelijk lagere overdrachtsbelasting – louter uit maatregelen voor de huursector bestaat. De koopsector blijft buiten schot.

Zelf vindt Donner zijn woonvisie „een evenwichtige visie tussen huur en koop.” Maar hij zei erbij: „Voordat ik ook maar één letter op papier zette, wist ik al dat verschillende partijen de woonvisie onvoldoende zouden vinden.”

Donner serveerde de voorstellen van andere partijen gisteren een voor een af. Ze hebben geen effect, zorgen voor onduidelijkheid bij mensen, of zijn schadelijk voor het vertrouwen in de woningmarkt. De coalitiepartijen zijn het met hem eens. „Je moet geen gekke bokkensprongen maken in deze tijd”, zei VVD-Kamerlid Betty de Boer. Donner: „Laat de markt nu maar zijn werk doen.”

Ook het voorstel van gedoogpartner PVV om de strengere hypotheekregels die sinds 1 augustus gelden te versoepelen, kon niet op steun van Donner rekenen. Banken en verzekeraars hebben hun zogeheten Gedragscode Hypothecaire Financieringen (2006) aangepast omdat Nederland „wereldkampioen hypotheekschuld” (632 miljard euro) is. Donner: „Nederland heeft baat bij minder financiële risico’s. Dat is wenselijk.” Maar volgens PVV’er Eric Lucassen heeft dat tot gevolg dat veel potentiële kopers „de deur in hun gezicht dichtgesmeten krijgen.”

Maar het grootste taboe blijft de hypotheekrenteaftrek. Die moet op termijn worden aangepakt, vindt de oppositie. Hoe, wat en wanneer, dáár moet je de komende maanden over discussiëren.

Maar Donner wil er helemaal niet over praten. Hij vindt een discussie „buitengewoon onverstandig uit het oogpunt van vertrouwen in de woningmarkt.” Daarnaast, zei Donner, heeft de hypotheekrenteaftrek „geen verstorend effect op de woningmarkt.” Het aanpassen van de aftrek heeft volgens hem niets te maken met de huizenmarkt, maar alleen met „een discussie over lastenverzwaring voor huiseigenaren.”

Intussen gaat het met de woningmarkt alleen maar slechter. Huizenprijzen blijven dalen, het aantal getekende hypotheekoffertes is lager dan vorig jaar en meer mensen moeten hun huis gedwongen verkopen. Vorige week bleek uit kwartaalcijfers van de Nederlandse Vereniging voor Makelaars (NVM) dat het effect van de tijdelijk lagere overdrachtsbelasting van 6 naar 2 procent na een maand al was uitgewerkt. In juli lag het aantal woningtransacties 15 procent hoger, maar de twee maanden daarna was dat effect verdwenen.

Vanaf 1 januari 2012 krijgt de huizenmarkt het nóg moeilijker. Dan wordt de tijdelijke verruiming van de Nationale Hypotheek Garantie (van 265.000 euro naar 350.000 euro) teruggedraaid. Het kabinet voelt vooralsnog niets voor verlenging daarvan.

De crisis op de huizenmarkt wordt daarmee steeds meer een risico voor de coalitie. De financiële positie van de banken verslechtert nu het onderpand van de hypotheken, de huizen, steeds minder waard wordt. Daarnaast heeft een slecht draaiende woningmarkt een verstrekkende negatieve invloed. „De hele economie heeft hier last van”, constateerde Bouwend Nederland-voorman en CDA-senator Elco Brinkman deze week op Radio 1. „Een huis dat zijn waarde behoudt, geeft mensen zekerheid en een happy gevoel. Maar als een huis minder waard wordt, zorgt dat ervoor dat iedereen minder gaat besteden.”

Ook neemt de maatschappelijke druk alsmaar toe. Wetenschappers, belangenorganisaties, de NVM, iedereen vindt dat het tijd wordt voor een echte hervorming van de woningmarkt, inclusief de hypotheekrenteaftrek. Of zoals D66-Kamerlid Kees Verhoeven het formuleert: „De woningmarkt is nu een droge, dorre, uitzichtloze woestijn.”