De schoonheid van een verwoest landschap

Fotoboek

Paradise City

Hans Bol. Uitgeverij Recto Verso

€ 49,50 (plus nawoord € 6,00) ****

In het gebied rondom Carrara in de Apuaanse Alpen in Italië creëert de marmerindustrie littekens in het landschap. Toen fotograaf Hans Bol er in 1986 voor het eerst kwam, raakte hij gefascineerd door de schoonheid van de berglandschap dat werd aangetast om de schoonheid van de steden te vergroten. In de decennia die daarop volgden, heeft Hans Bol met zijn technische kennis en vaardigheden in de fotografie verschillende elementen uit dit veranderende landschap onderzocht.

Alles is zwart-wit gefotografeerd en met verschillende soorten camera’s. Van het bijzondere licht tot de sculpturen en materialen, en de sporen die de industrie in het landschap achterlaat. Op de foto’s is te zien hoe de berg van binnen en buiten wordt opgegeten door de rechthoekige brokken die eruit gesneden worden.

Het boek slingert je tijdens het kijken heen en weer tussen contrasten. De schoonheid en tegelijk de verwoesting van het landschap; de bijna abstracte stillevens tegenover de weidse landschappen; de tijdloosheid en tegelijk eindigheid van deze industrie; de harmonieuze en tegelijk conflicterende relatie die de mens tot natuur heeft.

Het boek is met veel zorg vormgegeven en laat de kwaliteit van de foto’s tot zijn recht komen. De teksten in het boek geven context aan wat je al bij de foto’s voelt. De uitvouwpagina’s waarop panorama’s te zien zijn, creëren door hun formaat de beleving alsof je zelf in het landschap staat. Het boek laat je genieten van de esthetiek van vernieling.

Dit fotoboek is een volgende stap in dit grote project, maar waarschijnlijk niet een eindpunt. Dat blijkt al uit het nawoord dat Hans Bol slechts enkele maanden na het verschijnen van het boek alweer toevoegt in een aparte publicatie. Tijdens zijn eerdere reizen had Bol de tabletten gefotografeerd die langs het pad bergopwaarts waren bevestigd. In koperen letters waren daar de coupletten van het Zonnelied van Franciscus van Assisi te lezen, waarin hij opriep de Schepper te eren en respect te tonen voor zijn schepping. De arbeiders die elke dag dit pad naar boven namen, werden hierdoor dagelijks aan God herinnerd.

Toen Hans Bol na het publiceren van zijn boek terugkwam en ontdekte dat de tabletten gestolen waren, waarschijnlijk door koperdieven, begreep hij meteen dat dit een nieuwe lading gaf aan zijn werk en er een nawoord bij zijn boek moest komen, door de metafoor die Bol hierin herkent voor onze omgang met en inbreuk op het landschap. Ook dit toont maar weer eens de noodzaak aan van het fotografisch vastleggen van de wereld.

Sterre Sprengers