Wetenschappers moeten gegevens openbaren en copyright afstaan

Wetenschappers die een onderzoeksubsidie krijgen van NWO, moeten hun gegevens voortaan openbaar maken. NWO, de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek, wordt mede-eigenaar van de data. Dat schrijft NRC Handelsblad vanmiddag. NWO is met een budget van ruim een half miljard euro de grootste financier van onderzoek in Nederland.

Ron Dekker, directeur Instituten bij NWO:

“Wetenschappers hebben ten onrechte het idee dat de onderzoeksgegevens van henzelf zijn. Maar die data zijn van ons, in elk geval voor een groot deel. En wij willen de data voor iedereen toegankelijk te maken. Zo kunnen we de baten van het kostbare onderzoek over meer partijen verdelen en kan interessant vervolgonderzoek worden verricht met dezelfde data.”

De stap van NWO past in een lang lopend debat in de academische wereld over het openbaar maken van ruwe onderzoeksgegevens. ‘Open access’ helpt de wetenschap vooruit, luidt de communis opinio, en maakt het wetenschappers moeilijker om te frauderen. Wetenschappers zijn terughoudend met het geven van inzage. Recent onderzoek in het wetenschappelijke tijdschrift Plos ONE toonde dat van 500 artikelen in de 50 belangrijkste wetenschappelijke publicaties nog geen 10 procent de data beschikbaar zijn.

‘Leidt niet tot massaal controleren van elkaars data’

In Nederland is het debat over open access onlangs opgelaaid door de affaire rond psycholoog Diederik Stapel, die onderzoeksgegevens gefingeerd zou hebben.
Dekker:

“Open access leidt er niet toe dat collega’s massaal elkaars data gaan controleren. Wel kan de verleiding om te frauderen minder worden, als een wetenschapper weet dat anderen zijn data kunnen inzien.”

Sociaal-psycholoog Joop van der Pligt, hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam, plaatst een kanttekening:

“Je moet de data delen als het onderzoek klaar is, maar wanneer is het klaar? Zeker bij langlopende onderzoeken is dat lastig te bepalen. Maar het is onvermijdelijk dat we de kant opgaan van open access.”

Lees het volledige artikel vandaag in NRC Handelsblad of in de digitale editie voor abonnees.