Servië is bijna EU-kandidaat

De Europese Commissie adviseert de 27 lidstaten om Servië officieel de status van kandidaat-EU-lid te geven. Maar Servië zou pas aan echte onderhandelingen over toetreding mogen beginnen als het beter gaat samenwerken met Kosovo.

Dat is het compromis in de jaarlijkse voortgangsrapportage over de uitbreiding van de EU, die vanmiddag door de Tsjechische eurocommissaris Stefan Füle is gepresenteerd in het Europees Parlement.

Met dit compromis zou de Commissie volgens bronnen proberen Duitsland te overtuigen, dat een besluit over een officiële kandidaatstatus zou willen uitstellen totdat Servië zich beter gaat gedragen tegenover de Kosovaren.

Inj de relatie met Kosovo zelf loopt de EU dan weer tegen eigen beperkingen aan: omdat vijf van de 27 landen Kosovo niet erkennen als zelfstandig land, lukt het de EU niet om greep te krijgen op de ontwikkelingen daar. Volgens de Europese Commissie doet de Kosovaarse regering wel veel moeite om wetten te laten voldoen aan Europese eisen.

De Commissie vindt dat de EU-landen nu wel echt kunnen beginnen met onderhandelingen over de toetreding van kandidaat-EU-lid Macedonië – al moet dat land de persvrijheid beter beschermen en wordt het hoog tijd dat de ruzie met Griekenland wordt opgelost over de naam van het land (Griekenland accepteert ‘Macedonië’ niet). Echt enthousiast is eurocommissaris Füle over Montenegro: dat land doet volgens Füle hard zijn best om de corruptie te bestrijden en de rechtspraak te hervormen. En dan zijn er natuurlijk nog de kandidaat-lidstaten Kroatië, dat de toetreding al binnenheeft, en IJsland, waar nauwelijks problemen mee zijn. „Het kan soms ook echt wel goed gaan”, zegt een ambtenaar.

Bij Albanië en Bosnië kan daarentegen beter worden gesproken van „stagnatierapportages” dan van „voortgang”, zegt een EU-ambtenaar.

Ook kandidaat EU-lid Turkije is volgens de voortgangsrapportage het afgelopen jaar geen stap dichter bij de EU gekomen. Turkije en Europa moeten dringend op zoek naar andere manieren om goed samen te werken. Volgens Europese bronnen wordt er informeel gewerkt aan nieuw overleg met Turkije over nauwere handelsrelaties en over visa-vrij reizen voor Turken in de EU. Het is ook de bedoeling dat er officieel een ‘dialoog’ met Turkije komt over buitenlands beleid. „De impasse móet doorbroken worden”, zegt een hoge EU-functionaris. „Daarvoor zijn de Turken te belangrijk.”

In Füles rapportage staat stevige kritiek op het gebrek aan persvrijheid in Turkije. De Europese Commissie dringt er ook op aan dat Turkije zijn vliegvelden en havens openstelt voor Cyprus, zoals is afgesproken. De onderhandelingen over toetreding tot de EU liggen zo goed als stil – van de onderwerpen die nog besproken moeten worden, wordt een flink aantal geblokkeerd door Turkije en Cyprus. Turkije heeft zich altijd verzet tegen de mogelijkheid dat er een ándere formele samenwerkingsrelatie met de EU mogelijk is dan volwaardig lidmaatschap – zoals Duitsland en Frankrijk al eerder hebben voorgesteld.