Richard Feynman mislukt in de remix

Reid Gower geeft in filmpjes op internet overleden onderzoekers een nieuw leven. Mooi idee, maar met fysicus Feynman gaat het mis.

‘Kennis verhoogt alleen maar de schoonheid van een bloem. Ik snap niet hoe ze de schoonheid zou verminderen.” Natuurkundige en Nobelprijswinnaar Richard Feynman (1918-1988), begaafd didacticus, reageert op het verwijt van een kunstenaar dat wetenschap veel mysterie en daarmee schoonheid teniet zou doen. Het citaat zit in de ‘Feynman Series’, een nieuwe serie video’s waarin muziek en beelden zijn woorden begeleiden.

In februari beschreef ik de zevendelige ‘Sagan Series’, waarin astronoom Carl Sagan (1934-1996) fragmenten uit een eigen boek voorlas. De maker, de 25-jarige Canadees Reid Gower, heeft nu Feynman bij de kop genomen. Drie delen zijn af. Gower wil met zijn remixes wetenschappelijke geletterdheid bevorderen.

Het eerste deel is goed gelukt. Feynmans betoog, uit het BBC-programma The Pleasure of Finding Things Out (1981), schakelt van schoonheid soepel over op religie en de vraag of er een ultieme theorie is. „Ik hoef geen zekerheid. Niet weten jaagt mij geen angst aan”, verklaart het bewonderde genie bij fragmenten uit natuurfilms en beelden van ruimtevaartmissies. Het is een mooi geheel.

Daarna raakt Gower de kluts kwijt. De tweede aflevering gaat over ‘Honours’, een lastig vertaalbaar begrip. Feynman heeft het over prijzen, uniformen en eerbetoon, en hoe die niet altijd corresponderen met werkelijke verdiensten. Het was blijkbaar lastig geschikt beeld te vinden, want ergens middenin kijken we opeens tegen Feynman zelf aan, een stijlbreuk waar je gewoon van schrikt. Verder zijn vooral beelden van het laatste koninklijk huwelijk in Engeland gebruikt. Die zijn relevant, maar het is een zwaktebod om er zovéél van te gebruiken.

Deel drie, over nieuwsgierigheid en de gecompliceerde relatie tussen de natuurwetten en de wereld die we zien, is qua beeld beter. Maar hier is onrustige en te harde muziek gebruikt, terwijl Feynmans teksten uit een programma komen dat in matige geluidskwaliteit op internet staat. Met die muziek die zich breed maakt, is er geen redden meer aan: Feynman is vrijwel onverstaanbaar.

Het publiek op internet is het niet met me eens. In ‘views’ gemeten is de Feynman Series even succesvol als die met Sagan: de eerste video heeft binnen een week ruim 100.000 kijkers gehad. Maar wie graag Feynman hoort (en eventueel ziet), kan beter kijken naar het originele interview van bijna een uur. Ook dat staat op YouTube.

Herbert Blankesteijn

De video is te zien op nrc.nl/bekijks