Nederland, eer je geleerden

Labyrint: NobelNed. 2, 20.50 - 21.25 uur

Het Nobelcircus heeft de stad weer verlaten, de prijzen zijn verdeeld. Zoals vaker de afgelopen jaren viel ook deze keer geen enkele Nederlander in de prijzen. Dat was 100 jaar geleden wel anders. In de begintijd van de Nobelprijs blonken Nederlanders uit in natuur-, schei- en geneeskunde. Stelt de Nederlandse wetenschap eigenlijk nog wat voor?

Die vraag wordt vanavond gesteld in Labyrint, maar hij blijft grotendeels onbeantwoord. Wel blikt het wetenschapsprogramma uitgebreid terug naar het begin van de vorige eeuw, een bloeiperiode voor de Nederlandse wetenschap. Kamerlingh Onnes, winnaar van 1913, benaderde met zijn koelmachines het absolute nulpunt en Van der Waals, winnaar van 1910, doorgrondde de overgang van vloeistof naar gas.

Wat was het geheim van onze Nobelprijswinnaars? Ze doorliepen de hogere burgerschool, de hbs, weet Bastiaan Willink, wetenschapshistoricus. De hbs was opgericht om burgerjongens voor te bereiden op een positie in de handel of industrie, maar bleek ook een uitstekende kweekschool voor de wetenschap.

En nog iets: vroeger werden wetenschappelijke helden in Nederland nog geëerd. Een goed punt. Waar het Engelstalige Wikipedia-lemma over Van der Waals uitgebreid ingaat op zijn leven en prestaties komt het Nederlandse niet verder dan de vergelijking die zijn naam draagt. pV=nRT. Meer weten we over onze beroemdste natuurkundigen niet te zeggen.

Lucas Brouwers