Een unplugged protest tegen roofkapitalisten

Terry Jones, regisseur van Monty Python’s Life of Brian (1979), stelde gisteren in The Guardian dat die film nu niet meer zo gemaakt zou kunnen worden. De satire op het leven van Jezus Christus leidde destijds wel tot vertoningsverboden in bijvoorbeeld Italië, Ierland en Noorwegen, maar het grootste deel van de westerse wereld was meer geamuseerd dan geschokt. Nu ligt religiekritiek veel gevoeliger.

Toevallig moest ik deze week nog een keer denken aan de per ongeluk voor de messias versleten Brian (Graham Chapman), een buurman van Jezus van Nazareth. In een klassieke balkonscène roept Brian het volk op hem niet te volgen en zegt dat zij allemaal individuen zijn. „Ja, wij zijn allemaal individuen”, scandeert de menigte in koor. „Jullie zijn allemaal verschillend”, voegt de valse heiland daar aan toe en ook die boodschap wordt unisono herhaald. (Op één stem na, die zegt: „I’m not.”)

Al bijna een maand verzamelt zich een groeiende menigte in New York (en andere steden) onder het motto Occupy Wall Street. De beweging tegen het roofkapitalisme kent geen leiders, maar als iemand de massa toespreekt, worden zijn woorden steeds scanderend herhaald door de toehoorders.

Dit merkwaardige fenomeen geeft de bijeenkomsten een bijna religieus tintje en dient zich aan als onderscheidend kenmerk. De reden is overigens pragmatisch. Omdat de gemeente New York het gebruik van geluidsapparatuur verbiedt, is dit de enige manier om toespraken verstaanbaar te maken.

Toch schuilt er ook een symboliek in. Als de machthebbers ons de toegang tot moderne technologie ontzeggen, dan doen we het wel met onze eigen niet versterkte stemmen. De Occupy-beweging is een soort van unplugged, akoestische popmuziek.

Op Twitter en Facebook weerklinkt ook de kritiek dat de traditionele media de linkse variant op de Tea Party doodzwijgen. Aanvankelijk leek die klacht gegrond, maar er is nu geen houden meer aan. Maandag kwam Nieuwsuur (NOS/NTR) met de eerste reportage en gisteren was het een item in De wereld draait door (VARA). Televisiemaker Jelle Brandt Corstius riep daar Nederlanders op om zaterdag naar het Beursplein in Amsterdam te komen, waar hij de retorische documentaire Inside Job wil vertonen.

Brandt Corstius noemt zichzelf nadrukkelijk geen communist of socialist, daarvoor heeft hij te lang in Rusland gewoond. Ook rijdt hij in een oude Jaguar. Maar hij wil niet dat er nog langer met zijn spaargeld wordt gegokt en snapt niet waarom de als problematisch ervaren grote banken niet allang opgesplitst zijn in nutsinstellingen enerzijds en risicodragende banken anderzijds.

We gaan nog wel meer horen van de Occupy-beweging, verwant aan los indignados in Spanje, de protestbeweging in Israël en in de verte aan de Arabische lente. Het zal mij benieuwen of er in Amsterdam microfoons en politici zijn.