Drie bestuurslagen is te veel

Zou in tijden van crisis lukken wat eerder vastliep? De plannen van het kabinet om de impasse rond de ‘Randstadprovincie’ te doorbreken, ogen verstandig. Het streeft naar een fusie van de drie provincies die de noordvleugel van de Randstad vormen. En naar versterking van de zuidkant langs de economische as Den Haag-Rotterdam-Antwerpen.

De gisteren gepresenteerde kabinetsvisie is nog niet concreet. Ze schetst contouren. Maar het dringt de provincies gelukkig wel een deadline op: 1 januari 2012. De vraag of aan een zelfstandig Zuid-Holland (of Brabant en Zeeland) nog behoefte blijft, wordt slim uitgesteld.

De zuidregio in de Rijn-Scheldedelta is hechter georganiseerd en heeft een duidelijk sociaal-economisch profiel. De echte stap moet aan de noordvleugel van de Randstad worden gezet, waar een gezamenlijke focus niet vanzelf spreekt. Amsterdam, Almere en Utrecht dienen net zo’n stedelijke brug te vormen als de duo-stad Rotterdam/Den Haag.

Jammer dat het plan bij de presentatie al politiek bijna dood is. PvdA, PVV, SP, ChristenUnie en Partij voor de Dieren zijn tegen. De provincie Utrecht reageert gegriefd. Flevoland wendt zich boos af. Alleen Noord-Holland wil praten. De race om de naam voor de nieuwe provincie is ook al begonnen. De FUN-provincie, of (Noord-) Flutland, voor de sceptici. Het kabinet heeft deze pr-slag om de verbeelding gemist.

Want minister Donner (Binnenlandse Zaken, CDA) dient bij de stormloop op dit bastion hartelijk te worden gesteund. Het regionale en lokale bestuur van 12 provincies en 431 gemeenten heeft zichzelf overleefd. En iedereen weet dat. Drie bestuurslagen is voor de meeste beleidsterreinen te veel. Twee lagen volstaan. En die kant groeit het dan ook al jaren op, zij het met steeds meer samenwerkingsverbanden. Het resultaat wordt inmiddels beschaamd samengevat als ‘bestuurlijke spaghetti’. Met dito bestuurlijke kwaliteit, slagkracht en doelmatigheid.

De behoefte van de burger om bij verkiezingen nog te stemmen, holt intussen achteruit. Er móét iets gebeuren, al jaren. Het zou in een trend passen. Regionalisering en opschaling vindt ook elders plaats. Ziekenhuizen gaan specialiseren. De universiteiten van Rotterdam, Delft en Leiden streven naar een fusie. Nederland wacht een consolidatieslag.

Dat heeft alles te maken met het beschikbare geld, de druk om te presteren en de internationale concurrentie. Het is een cliché om hier te herinneren aan Azië. Daar bepalen de bouwkranen al decennia de horizon van de metropolen, terwijl híer tot voor kort de verjaardag van onafgemaakte snelwegen werd gevierd. Dat minister Donner de koe bij de horens vat, is dus te prijzen. Nu zouden de fracties in Tweede en Eerste Kamer – en de achterban van bestuurders en functionarissen – nog over hun eigen schaduw heen moeten springen.

(Dit commentaar is eerder gepubliceerd in NRC Handelsblad en nrc.next)

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding. Houd uw reactie beknopt.