Acht ton per jaar voor een koningin, is dat te veel?

De PVV wil best bezuinigen op het koningshuis, maar CDA en VVD niet. Dat aanvaardde de gedoogpartner al bij de formatie. Geen steun voor de oppositie dus.

En weer verandert er niets. Terwijl een meerderheid van de Kamer de rol van het staatshoofd toch echt wil inperken. Hoe kan dat? In het debat over de begroting van het ministerie van Algemene Zaken, gisteren in de Kamer, bleken zowel oppositie- als regeringspartijen het wel te weten: de PvdA draagt schuld.

Die partij wil de koningin uit de Raad van State halen, maar niet uit de regering. De andere oppositiepartijen en gedoogpartner PVV kiezen bij hun modernisering van het koningshuis juist voor het verwijderen van het staatshoofd uit de regering. Daardoor bestaat voor beide voornemens geen meerderheid. Tot frustratie van partijen die al langer om een ceremonieel koningschap vragen.

Vooral Alexander Pechtold (D66) en Ronald van Raak (SP) maakten zich in het debat druk over de opstelling van de PvdA. Ze hakten flink in op het weifelende Kamerlid Jeroen Recourt (PvdA). „U wilt dingen veranderen”, beet Pechtold hem toe „om uiteindelijk niets te veranderen.” Van Raak: „De PvdA eet van twee walletjes.”

Ook over de vraag hoe te bezuinigen op het Koninklijk Huis liepen de meningen uiteen. Oppositiepartijen PvdA, SP, D66, GroenLinks en Partij voor de Dieren willen fiscale voordelen voor de familie aanpakken, net als de vele gratis vlieguren voor privétrips met toestellen van de Nederlandse staat en de gratis woonverblijven en paleizen. Maar de VVD wil niet tornen aan die voordelen. De partij sprak voor de behandeling van de begroting nog over „gelijke monniken, gelijke kappen”. Maar gisteren wilde VVD’er Brigitte van der Burg alleen van de premier weten waarom in verhouding minder op het Koninklijk Huis wordt bezuinigd dan op de begroting van de andere departementen. Een antwoord van de premier zal volstaan.

Bij zoveel verbale steun voor bezuinigingen, bracht André Elissen van de PVV nog eens in herinnering dat alleen zijn partij – en Rita Verdonk – de regering twee jaar geleden al had gevraagd om naar manieren te zoeken om het koningshuis niet te sparen. In crisistijd moet immers iedereen betalen, was het argument.

De oppositie daagde Elissen daarop uit mee te gaan met hun bezuinigingsvoorstellen. De PVV’er was niet onwelwillend. Ja, hij was ook voor snoeien op het koningshuis, in lijn met zijn voorstel het koningschap louter ceremonieel te maken. Maar ja, de PVV hield zich ook aan afspraken uit de formatie. Dit punt hadden ze nu eenmaal verloren van VVD en CDA. VVD’er Van der Burg bleef in de bankjes zitten. PvdA’er Recourt probeerde nog: maar dit staat toch helemaal niet in het gedoogakkoord? Dat is nu juist het punt, moest Elissen hem tot twee keer toe uitleggen. Bezuinigingen op het koningshuis staan níét in het gedoog- of regeerakkoord, en daarom mag de PVV ze nu niet steunen. „Maar” verzekerde Elissen, „reken maar dat als de deur ook maar een klein beetje opengaat om hierop te bezuinigen, er een schoenmaat 46 tussen die deur gaat”.

Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren vond het „beschamend” dat het staatshoofd niet hoefde in te leveren in een jaar van versobering en koopkrachtdaling. „Ons staatshoofd heeft een inkomen van 830.000 euro belastingvrij. Daarbovenop krijgt het staatshoofd een extra toelage van vijf keer haar belastingvrije basissalaris”, rekende zij voor. „Deze toelage heeft niets te maken met de uitoefening van het koningschap.”

Volgens de Rijksvoorlichtingsdienst ligt het allemaal wat genuanceerder. De koningin ontvangt weliswaar 830.000 euro voor persoonlijke uitgaven, maar dat is in wezen niet vrij besteedbaar. „Zij heeft een bepaalde status op te houden”, legt Chris Breedveld desgevraagd namens de dienst uit. „Veel geld zal daarom wegvloeien naar kappersbezoeken en kleding. Dan kun je toch niet van een vrije keuze spreken.” De rest van de 5,2 miljoen die de koningin ontvangt, gaat naar personeel in haar directe omgeving.