1.000 Palestijnen voor één Israëliër

Na vijf jaar gevangenschap bij Hamas komt de Israëlische militair Gilad Shalit vrij. Goed voor premier Netanyahu, die genoeg problemen heeft in het land.

The Family Hassan Salame, watch a television broadcast featuring Israeli soldier Gilad Shalit, celebrating a deal that will see Palestinian detainees freed in exchange for Israeli soldier Gilad Shalit, Hassan Salame a Hamas leader imprisoned for life for attacks committed in Israel, holds a portrait of their son at their house in Khan Yunis, southern Gaza Strip on October 11, 2011. Salama is one of the founders of Hamas? armed wing, the Ezzedine al-Qassan Brigades and is the mastermind of several deadly attacks committed in Israel. AFP PHOTO/ SAID KHATIB AFP

Zijn portret is overal. Op stickers in de discotheken van Tel Aviv, op voordeuren van Israëlische kolonisten in de bezette Westelijke Jordaanoever, op bumpers van dure auto’s in Jeruzalem. Elke Israëliër kent de namen van zijn vader, moeder en opa, Noam, Aviva en Zvi.

De Israëlische militair Gilad Shalit, nu 25, zit al vijf jaar lang gevangen in de Gazastrook na zijn gevangenneming door de Palestijnse fundamentalistische beweging Hamas. Over enkele dagen komt hij naar huis, beloofde gisteren de Israëlische premier Benjamin Netanyahu.

Vannacht stemde het Israëlische kabinet met grote meerderheid voor een akkoord met Hamas dat de vrijlating van Shalit moet garanderen. Israël was in juli nieuwe onderhandelingen begonnen met Hamas, onder leiding van Egypte. Duitsland zou ook een rol hebben gespeeld – hoe is onduidelijk.

De deal is als volgt: Israël laat eerst 450 Palestijnse gevangenen vrij. Dan krijgt Israël Shalit. En daarop laat Israël nog eens 550 Palestijnen gaan. Van de 1.027 vrij te laten Palestijnen zouden er honderden tot levenslange gevangenisstraffen zijn veroordeeld voor terreur tegen Israël.

Het is een hoge prijs voor een wat slungelige, verlegen jongeman. Shalit is geen oorlogsheld. Hij voelt eerder als familie, zeggen Israëliërs. Netanyahu noemde hem gisteren niet zonder reden „onze zoon”. Elke Israëliër heeft wel een kind, neef of buurjongen in het leger aan wie Shalit doet denken.

Het nieuws ging gisteren op internet razendsnel rond. Vergezeld van kreten van opluchting, vreugde en lof voor de premier. Eenieder die in het Israëlische leger diende, weet dat het functioneert bij de gratie van de belofte dat de staat zijn militairen weer veilig thuis brengt.

Het lot van de Israëlische piloot Ron Arad, die 25 jaar geleden boven Libanon werd neergehaald en sindsdien wordt vermist, is niemand vergeten. Dat kon ook niet, want zijn silhouet staat naast dat van Shalit op plaatjes die overal zijn verspreid. Arad wordt dood gewaand. Shalit leeft, staat op de stickers.

Shalits naam is nooit uit de nieuwskolommen verdwenen. Op zijn 25ste verjaardag, in augustus, demonstreerden sympathisanten bij de grensovergang met de Gazastrook. In september sprak vader Noam tijdens het hoogtepunt van de sociale protesten over huur- en voedselprijzen over zijn zoon.

Het Israëlische publiek roept de achtereenvolgende regeringen al vijf jaar op om Shalit vrij te kopen – ongeacht de prijs. En Israël heeft daarover al even lang onderhandeld met Hamas. Voor zover bekend is aan Hamas’ wisselkoers – duizend tegen één – al die jaren weinig veranderd. Waarom gaat Israël nu opeens akkoord?

Premier Netanyahu zegt dat dit, met het oog op de Arabische opstanden, misschien wel de laatste kans is om Shalit thuis te krijgen. Als er na de verkiezingen in Egypte een regering komt die Israël minder goed gezind is dan de in februari verjaagde president Mubarak of het militaire tussenbewind, valt er – bij gebrek aan bemiddeling – wellicht helemaal niks te ruilen.

Mogelijk voelt Netanyahu zich ook tot deze ruilhandel gedwongen door zijn positie in eigen land, die lijdt onder de aanhoudende sociale onrust. Na de massale straatprotesten van deze zomer komen verschillende beroepsgroepen nu stuk voor stuk bij de premier klagen.

Ziekenhuisartsen staken deze week. Er zijn stakingen aangekondigd in de universiteiten en in het openbaar vervoer. Aan het eind van deze maand staat weer een groot straatprotest gepland. De sfeer in het land is alsof alles steeds erger wordt. Afleiding komt Netanyahu niet slecht uit.

Voor Hamas, dat de Gazastrook in handen heeft, komt de ruil ook op een gunstig moment. Zijn politieke rivalen, Fatah, stalen vorige maand de show toen Fatah-leider en Palestijns president Mahmoud Abbas de Verenigde Naties vroeg om toelating van Palestina als onafhankelijke staat.

De toespraak van Abbas in New York werd met veel vlagvertoon gevierd op de Westelijke Jordaanoever, waar Fatah regeert.

Hamas heeft ook te kampen met groeiende grieven onder de bevolking van de Gazastrook. Gazanen klagen niet alleen over de Israëlische blokkade, waardoor de economie er miserabel voor staat, maar ook over de strikte, islamitische leefregels van Hamas.

Voor Israël is Hamas officieel nooit een gesprekspartner geweest bij vredesonderhandelingen. Daar verandert deze deal niets aan. Het vredesproces, dat vastzit, zal er niet door op gang komen. Israël gaat door met het oppakken van Palestijnen. Duizenden van hen blijven vastzitten. Van wederzijds respect is geen enkele sprake.

Deze gevangenenruil zal de situatie in Israël en de Palestijnse gebieden alleen maar verergeren, waarschuwt onder anderen de extreemrechtse minister van Buitenlandse Zaken Avigdor Lieberman. Hij stemde gisteren tegen het akkoord met Hamas. Ook ultra-orthodoxe rabbijnen veroordeelden de deal.

Het zou volgens hen een capitulatie zijn voor Israëls aartsvijanden. Een teken van zwakte. Een aanmoediging voor Palestijnen om vaker te proberen Israëlische militairen gevangen te nemen. Bovendien zijn duizend veroordeelde en kwade Palestijnen op vrije voeten voor hen reden tot vrees.

Tegenstanders van de ruil vragen zich hardop af: hoeveel zonen zal dit Israël in de toekomst kosten?