Liever om nek en arm dan in kluis

Een groot deel van de Nederlandse goudvoorraad ligt om praktische redenen in New York. Sinds 1991 verkocht Nederland 1.100 ton Maar niet iedereen vertrouwt op elkaars centrale banken.

21 Jun 2008, New York City, New York State, USA --- The gold vault at the Federal Reserve Bank of New York --- Image by © Randy Olson/National Geographic Society/Corbis © Randy Olson/National Geograp>

In de goudkluis van de Federal Reserve Bank in New York draagt het personeel schoenen met stalen wreven. Broodj es goud zijn zo zwaar dat ze tenen en botten makkelijk verbrijzelen, mochten ze onverhoopt uit de handen glippen. In de betonnen vloer zijn de deukjes te zien die gevallen baren goud hebben achter gelaten.

Welkom in de grootste opslagplaats van goud ter wereld. Diep onder de straten van Manhattan, op een steenworp afstand van de beursvloer van de New York Stock Exchange, bouwde de centrale bank van New York in 1921 een bunker van drie verdiepingen. Er is maar een manier om erin te komen: via een paar meter brede toegangspoort, die opengaat door een cilinder van staal open te draaien via een ouderwets stalen roer. Het opendraaien kost zichtbaar fysieke inspanning van het personeel. Als de poort gesloten is, is de kluis water- en luchtdicht.

De met beton en staal omringde bunker steunt op een rotsblok, dat ongeveer negen meter dieper ligt dan de metrolijnen van Manhattan. De draagkracht van het rotsblok is enorm. Dat moet wel, want in de kluis ligt naar schatting een kwart van de wereldwijde goudvoorraad. Er liggen, volgens de laatste berichten, meer dan 500.000 baren goud.

Maar een klein deel van het goud is van de Amerikaanse centrale bank en de Amerikaanse regering. De rest is in handen van 36 buitenlandse mogendheden – welke precies, dat houdt de Federal Reserve van New York geheim. De Amerikanen slaan hun eigen goud vooral op in Fort Knox, Kentucky.

Ook De Nederlandsche Bank (DNB) heeft nog steeds een groot deel van zijn goudvoorraad in New York liggen, zo bevestigde minister van financiën Jan Kees de Jager (CDA) op 6 oktober in antwoord op vragen van Ewout Irrgang, Tweede Kamerlid voor de SP. Andere opslagplaatsen zijn de Canadese centrale bank in Ottawa en de Britse centrale bank in Londen. Slechts een klein deel van de goudvoorraad bevindt zich in de kluizen van DNB aan het Frederiksplein in Amsterdam.

Het goud dat in de kluizen van centrale banken ligt, spreekt enorm tot de verbeelding, zo merkte Irrgang de afgelopen dagen. „Ik kan me geen Kamervragen herinneren waarop ik zoveel reacties heb gekregen, ook uit het buitenland.” Irrgang stelde zijn vragen aan minister De Jager omdat hij veel indianenverhalen zag op internet over Nederlands goud dat zou zijn uitgeleend. „Ons goud is niet uitgeleend, weten we nu dankzij de antwoorden van De Jager.”

Waar is ons goud? Dat is een vraag die veel internetters bezig houdt, merkt Irrgang. „Centrale banken zijn daar niet altijd even open over, en dat voedt natuurlijk de geruchten.”

Dat veel landen hun goud in New York opslaan is historisch zo gegroeid. In aanloop naar de Tweede Wereldoorlog verscheepten Europese landen hun goud naar de veilig geachte kluizen van de centrale bank in Manhattan. Voor allerlei derdewereldlanden is het nog steeds veiliger goud in New York op te slaan, dan in eigen land. De centrale bank van New York vraagt geen vergoeding voor het opslaan van het goud, louter voor het verplaatsen ervan. De vergoeding die DNB betaalt aan andere centrale banken voor opslag, bedraagt „enkele honderdduizenden euro’s per jaar,” schrijft De Jager aan de Tweede Kamer. De kosten verschillen per locatie.

Sinds 1991 verkocht DNB 1.100 ton goud, van de 1.750 ton die het bezat. DNB vond dat het wel erg veel goud bezat. De verkopen deden vooral de voorraad in New York slinken.

Veel Westerse landen verkochten de afgelopen decennia een deel van hun goudvoorraad. Om de goudmarkt niet te overspoelen met goud spraken Europese landen onderling een maximum af. Landen als China vergroten nu juist hun goudvoorraden.

Hugo Chavez, president van Venezuela, heeft zijn bekomst van het opslaan van goud in het Westen. Hij verordonneerde half augustus dat de 211 ton goud, die Venezuela overzees heeft gestald, terug moet naar zijn land. De ongeveer 17.000 broodjes goud die verscheept moeten worden, vormen een van de grootste fysieke verschepingen van goud in decennia. Handelaren schatten dat het goud in 40 schepen moet worden vervoerd. Anders zijn de boten niet te verzekeren. Het grootste deel van het goud ligt waarschijnlijk bij de Britse centrale bank in Londen. Chavez zou bang zijn voor sancties uit het Westen, zoals het bevriezen van de tegoeden die zijn regering aanhoudt in het Westen.

Waar is het verkochte goud van DNB gebleven? De centrale bank zelf veronderstelt dat het goud in de vorm van colliers en armbanden om nekken en polsen hangt. „Wanneer we eerlijk zijn, zullen we toch moeten toegeven dat goud hier beter tot zijn recht komt dan in een donkere kluis van een centrale bank,” schrijft de bank.

    • Marike Stellinga