PvdA-plan over Donner sneuvelt - ceremonieel koningsschap van tafel

Piet Hein Donner. Zijn naam wordt veel genoemd als nieuwe vicevoorzitter van de Raad van State, maar de PvdA verzette zich tegen zijn eventuele benoeming. Foto NRC / Vincent Mentzel

De PvdA krijgt geen steun van een meerderheid in de Tweede Kamer voor het plan dat moet voorkomen dat de nieuwe vicevoorzitter van de Raad van State uit het kabinet komt. Dat bleek vandaag tijdens het Kamerdebat over de begroting van het ministerie van Algemene Zaken.

Er was de laatste dagen veel te doen over het vooruitschuiven van Piet Hein Donner als opvolger van Herman Tjeenk Willink, de huidige vicevoorzitter van de Raad van State die in januari vertrekt. De PvdA wil geen “slager die zijn eigen vlees keurt”, zei partijleider Cohen zondag in Buitenhof. Gisteren kreeg hij bijval van de SP en GroenLinks, maar voor zijn plan bestaat geen meerderheid, bleek vandaag.

Volgens VVD-Kamerlid Brigitte van der Burg verandert de PvdA tijdens de wedstrijd de regels. ChristenUnie-leider Arie Slob is het daarmee eens. “Dit is niet zorgvuldig”, zei hij vandaag.

SGP-fractievoorzitter Kees van der Staaij wees erop dat de PvdA in 1980 ook bezwaar maakte toen minister van Defensie Willem Scholten (CDA) vicepresident van de Raad van State werd. “De PvdA heeft 31 jaar de tijd gehad om de procedures te veranderen, maar dit heeft dit niet gedaan”, viel Slob hem bij.

De PVV vindt het bezwaar van de PvdA prematuur. “Goed dat de PvdA afstand neemt van het verdelen van baantjes”, zei Kamerlid André Elissen. Maar aangezien de sollicitatieprocedure nog niet officieel is gestart vindt hij het te vroeg om bezwaar te maken tegen mogelijke kandidaten. Het CDA hield zich op de vlakte over de kandidatuur van Donner. D66 heeft ook bedenkingen bij de procedure, maar steunt de PvdA niet.

GroenLinks en de SP zijn tegen de benoeming van Donner en steunen de motie van de PvdA wel. Als minister van Binnenlandse Zaken heeft Donner een belangrijke rol in de sollicitatieprocedure, terwijl hij zelf in beeld is. Volgens SP-Kamerlid Ronald van Raak faalt premier Mark Rutte (VVD) omdat hij het proces niet in goede banen weet te leiden.

Geen ceremonieel koningsschap

Ook het idee om de koningin niet langer deel uit te laten maken van de regering heeft niet voldoende steun in de Tweede Kamer. De PVV kwam met dat idee, maar VVD, CDA en PvdA willen de rol van de koningin in stand houden.

Het ceremonieel koningschap is daarmee van tafel. De PvdA liet vandaag weten wel een viertal “weeffouten” in de rol van de monarchie te willen rechtzetten. Het staatshoofd kan niet én in de regering plaatshebben én een rol hebben in de Raad van State, betoogde die partij. “Die functies bijten elkaar”.

Volgens een eerder door Rutte geuit standpunt moet de koning deel uit blijven maken van de regering: anders kunnen ministers niet verantwoordelijk zijn voor diens handelen. Ook mag de koning wat de premier betreft voorzitter van de Raad van State blijven. Rutte beschouwt dat als een louter ceremoniële functie.

Premier Rutte gaat aanstaande donderdag in op de onderwerpen van vandaag.