Iran-Bahrein is risicowedstrijd

De harde repressie van het shi’itische protest in Bahrein raakt uitgewerkt. Zware straffen tegen activisten ontmoedigen jongeren niet om weer de straat op te gaan.

Iran en Bahrein spelen vanavond in Teheran om de eerste plaats in hun poule voor het wereldkampioenschap voetbal in Brazilië in 2014. Maar dat is niet de reden waarom het een ‘hoog risico’ wedstrijd is.

De Iraanse staatsmedia zeggen dat de Iraanse supporters de Bahreinse ploeg een „warm welkom” zullen geven. De Bahreinse autoriteiten zijn bang dat het warme welkom zal bestaan uit steunbetuigingen voor het shi’itische protest in Bahrein en uit leuzen tegen het conservatief-sunnitische Saoedi-Arabië dat met troepen heeft geholpen de massale protestbeweging te onderdrukken. De Iraanse autoriteiten hebben wel schik in dergelijke prikacties.

De democratiseringsbeweging van de Bahreinse shi’itische meerderheid bestaat al sinds de jaren negentig. Begin dit jaar liftte ze mee op de opstanden in Tunesië en Egypte. Massaler dan ooit tevoren gingen shi’ieten de straat op om democratische hervormingen te eisen en zo een eind te maken aan hun achterstelling door de sunnitische elite.

Toen het protest radicaliseerde en een deel van de activisten de val van de monarchie eiste, grepen de autoriteiten met Saoedische hulp en aanmoediging hard in. Als symbool van de nieuwe tijden werd het monument op de Parel-rotonde, die het middelpunt vormde van de dagelijkse staatdemonstraties, gesloopt omdat het was „ontheiligd”. Iran werd ervan beschuldigd de shi’ieten te hebben opgeruid, met als doel vaste voet aan de grond te krijgen in het Arabische Golfgebied.

Activisten en vermeende helpers werden opgepakt, meer dan duizend shi’itische ambtenaren ontslagen en volgens een Bahreinse shi’itische geestelijke dertig moskeeën platgewalst. De afgelopen twee weken werden ongeveer honderd activisten door militaire rechtbanken tot lange gevangenisstraffen veroordeeld.

Westerse landen staan publiekelijk zeer kritisch tegenover Arabische regeringen die demonstraties voor democratische hervormingen of zelfs voor omverwerping van regimes neerslaan. Maar het kleine Bahrein (525.000 inwoners) is een ander geval. Het Westen wil geen oproer in het olierijke Arabische Golfgebied en het is gevoelig voor de beschuldigingen tegen Iran, ook al zien internationale experts geen bewijs van feitelijke Iraanse inmenging.

De enige westerse bezwaren golden afgelopen week de veroordelingen van twintig artsen en verplegers, die demonstranten medische verzorging hadden gegeven en berecht waren wegens poging tot omverwerping van de monarchie. Zij krijgen een nieuw proces voor een civiele rechtbank.

Internationale mensenrechtenorganisaties voeren nu campagne tegen aangekondigde Amerikaanse wapenleveranties aan Bahrein. De Amerikaanse regering, die in de vorm van de haven voor haar Vijfde Vloot aanzienlijke belangen in Bahrein heeft, maakte vorige maand bekend voor 53 miljoen dollar wapens aan Manama te willen leveren „ter afschrikking van regionale dreigingen [lees Iran] en ter versterking van zijn binnenlandse verdediging”. Het gaat onder andere om Humvee voertuigen en raketten.

In het Congres, dat de levering kan blokkeren, zijn de reacties voorlopig gemengd. Aan de ene kant erkennen Congresleden volgens het Amerikaanse blog The Cable dat met name de Humvees kunnen worden ingezet tegen betogers. Aan de andere kant verwoordde senator Joe Lieberman het eveneens bestaande gevoel dat „Bahrein altijd een geweldige bondgenoot is geweest”.

In Bahrein zelf wordt het langzaam maar zeker weer onrustiger. De schok van het Saoedische ingrijpen en de harde repressie raken uitgewerkt en er is geen sprake van de geëiste politieke democratisering. Integendeel, bij tussentijdse parlementsverkiezingen die nodig waren door het opstappen van de shi’itische oppositiepartij Wefaq, zijn vorige week alle lege plaatsen door regeringsaanhangers opgevuld. Premier Khalifa bin Salman al-Khalifa, een havik die al veertig jaar zijn functie bekleedt, heeft zijn positie versterkt.

In shi’itische dorpen op het eiland worden nu weer bijna dagelijks botsingen gemeld tussen jonge betogers en de politie. Een groep die zich de Jeugdcoalitie van 14 februari noemt heeft opgeroepen tot escalatie van de protesten. Maar voorlopig slaagt de politie erin de betogers in hun dorp of buurt te isoleren en nieuw massaprotest te voorkomen.

Voetbalanalisten geven Iran vanavond de meeste kans tegen Bahrein. Dat mist immers zes internationals die uit het elftal zijn gezet wegens betrokkenheid bij de protesten.