Het regionale bestuur heeft zichzelf overleefd

Zou in tijden van crisis lukken wat eerder vastliep? De plannen van het kabinet om de impasse rond de ‘Randstadprovincie’ te doorbreken, ogen verstandig.

Een fusie van de drie provincies die de ‘noordvleugel’ van de Randstad vormen. En een versterking van de zuidvleugel langs de stedenas Den Haag-Rotterdam-Antwerpen. Of aan een zelfstandig Zuid-Holland (of Brabant en Zeeland) nog behoefte blijft, wordt slim uitgesteld.

De zuidregio in de Rijn-Schelde delta is hechter georganiseerd en heeft een duidelijk sociaal-economisch profiel. De echte stap moet aan de ‘noordvleugel’ worden gezet, waar een gezamenlijke focus niet vanzelf spreekt. Amsterdam, Almere en Utrecht dienen net zo’n stedelijke brug te vormen als de duostad Rotterdam/Den Haag.

Jammer dat het plan politiek al bijna dood is, bij de presentatie. PvdA, PVV, SP, ChristenUnie en Partij voor de Dieren zijn erop tegen. De provincie Utrecht reageert gegriefd, Flevoland wendt zich boos af, alleen Noord-Holland wil praten. De race om de naam voor de nieuwe provincie is al begonnen. De FUN-provincie, of (Noord-) Flutland, voor de sceptici. Het kabinet heeft deze pr-slag om de verbeelding gemist. Het gisteren gepresenteerde ‘visiedocument’ houdt het bij contouren. Maar het dringt de provinciale overheden gelukkig wel een deadline op: 1 januari 2012.

Minister Donner (Binnenlandse Zaken, CDA) dient bij de stormloop op dit bastion hartelijk te worden gesteund. Het regionale en lokale bestuur van 12 provincies en 431 zelfstandige gemeenten heeft zichzelf overleefd. En iedereen weet het. Drie bestuurslagen is voor de meeste beleidsterreinen te veel. Twee lagen volstaan – en die kant groeit het dan ook al jaren op, met steeds meer samenwerkingsverbanden. Het resultaat wordt inmiddels beschaamd samengevat als ‘bestuurlijke spaghetti’. Met dito bestuurlijke kwaliteit, snelheid, slagkracht en doelmatigheid.

De behoefte van de burger nog te komen stemmen, holt intussen achteruit. Er móét hier iets gebeuren – al jaren. Regionalisering en opschaling vindt ook elders plaats. Ziekenhuizen gaan specialiseren. De universiteiten van Rotterdam, Delft en Leiden streven naar een fusie. Nederland wacht een consolidatieslag.

Dat heeft alles te maken met beschikbaar geld, de druk om te presteren en de internationale concurrentie. Het is een cliché om hier te herinneren aan Azië, waar de bouwkranen al decennia de horizon van de metropolen bepalen. Terwijl hier tot voor kort de verjaardag van onafgemaakte snelwegen werd gevierd.

Dat minister Donner de koe bij de horens vat, is te prijzen. Nu zouden diverse Tweede en Eerste Kamerfracties nog over de eigen schaduw – en de achterban van bestuurders en functionarissen – heen moeten springen.