Frustratie Europa over tweespalt

De EU stoort zich steeds meer aan de eigen verdeeldheid over het Midden-Oosten. Een gezamenlijke reactie op de Palestijnse aanvraag lid te worden van de VN blijft uit.

Onder lidstaten van de Europese Unie groeit het ongenoegen over het uitblijven van een gezamenlijke reactie op de Palestijnse aanvraag, vorige maand, om lid te worden van de Verenigde Naties. Dat bleek gisteren, toen de Europese ministers van Buitenlandse Zaken voor het eerst sinds de Palestijnse aanvraag in Europees verband bijeenkwamen in Luxemburg.

Uiteindelijk spraken de lidstaten steun uit voor de pogingen van het zogeheten Kwartet (de Verenigde Staten, Rusland, de VN en EU) om Israël en de Palestijnen weer aan tafel te krijgen. Vorige maand spraken zij in New York de voorwaarden af waaronder dat moet gebeuren.

Maar de Europese steun daarvoor kon niet verhullen dat de Europese landen sterk verdeeld zijn over de kwestie. Tijdens een lunch werd vrijuit gesproken over de de Palestijnse aanvraag en over de rol van Europa in het vredesproces. De Franse minister van Buitenlandse Zaken Juppé zei na afloop dat hij zag dat de 27 lidstaten „meer en meer” afdrijven naar een van de twee posities, grofweg vóór het Palestijnse lidmaatschap (zoals Frankrijk) en tegen (zoals onder andere Nederland). Er zal „veel energie” nodig zijn, voorspelde hij, om de eenheid in Europa te herstellen.

Tijdens de lunch, vertelden diplomaten achteraf, werden Tsjechië, Italië en Nederland bekritiseerd omdat ze Europese eensgezindheid zouden blokkeren. Twee weken geleden konden EU-lidstaten in de Mensenrechtenraad van de VN geen gezamenlijk standpunt bereiken over mensenrechtenschendingen van Israëliërs en Palestijnen. Nederland lag dwars, gevolgd door Tsjechië, Italië en later Duitsland. De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Rosenthal (VVD) ontkende dat nog over dat incident is gesproken. Anderen zeiden dat er wel kritiek was geuit op onder andere Nederland.

De Europese landen zullen zich, nu een gedeeld standpunt uitblijft, achter de pogingen van het Kwartet scharen. „Daar zijn de 27 lidstaten het in elk geval wel over eens”, zei Rosenthal, die zich daar gelukkig mee toonde. Het Kwartet probeert de Israëliërs en de Palestijnen binnen drie maanden weer aan de onderhandelingstafel te krijgen. De voorwaarden waaronder dat gebeurt – zoals een twee-statenoplossing met de grenzen van vóór 1967, uitruil van land en een oplossing voor Jeruzalem – worden door alle Europese lidstaten onderschreven. Rosenthal: „Het is nu aan Ashton om de lof die ze voor haar inspanningen in het Kwartet heeft gekregen, te verzilveren.” Nederland zet zich al langer in voor een hoofdrol van het Kwartet.

Maar de Spaanse minister van Buitenlandse Zaken Trinidad Jimenez vond de steun aan het Kwartet onvoldoende. „We kunnen niet blijven volstaan met de oproep om weer aan tafel te gaan. Dat weten we nu wel.”