Narcobloggers berichten met levensgevaar over oorlog tussen drugskartels

Waar journalisten van traditionele afhaakten in berichtgeving over de drugsoorlog in Mexico, namen bloggers het over. Nu zijn ook zij mikpunt van moordenaars.

The dead bodies of a woman and a man hang from a pedestrian bridge in Nuevo Laredo September 13, 2011. Mexican drug gangs issued a brutal warning to online drug war commentators as they hung two mutilated bodies from an overpass near the U.S. border this week. The bodies of a man and a woman were found beaten and hung from a pedestrian walkway in the city of Nuevo Laredo on Tuesday with a placard nearby warning bloggers to keep quiet, an official at the state prosecutor's office said. The victims, who have not been identified, were aged between 20 and 25 and were found badly mutilated, said the official, who asked not to be named. Picture taken September 13, 2011. REUTERS/Agencia Rubios News (MEXICO - Tags: CRIME LAW CIVIL UNREST) TEMPLATE OUT REUTERS

Op de ‘narcoblogs’ verscheen zaterdag 24 september al snel de foto van het lijk Marisol Macias Castaneda (39). Haar lichaam lag op een grasperkje in de Noord-Mexicaanse grensstad Nuevo Laredo. Haar hoofd lag even verderop. Rondom de blogger en journaliste was wat computerapparatuur gelegd, als een bizar soort stilleven.

Een paar weken eerder hingen onder een brug in dezelfde stad twee gemartelde, dode bloggers. De drie zijn, voor zover bekend, de eerste socialemediagebruikers die werden vermoord om wat zij schreven in de drugsoorlog. Zijn sociale media in Mexico nog wel een vrijhaven om anoniem en vrijuit te berichten?

Het meest prominente blog over de drugsoorlog is El Blog del Narco. Nieuws over schietpartijen en omgebrachte kartelleden vind je er het eerst. Inclusief schokkende video’s van executies. Het blog wordt vaker geraadpleegd dan krantensites.

De narcoblogs krijgen ook kritiek. Zo zouden ze een podium bieden voor de propagandaoorlog tussen de kartels. Die doen er doorgaans alles aan om hun activiteiten buiten de media te houden. Maar grootschalige en extreem gewelddadige moordpartijen kunnen ook dienen om een concurrerend kartel of de overheid te laten zien waar zij toe in staat zijn.

Naast de narcoblogs zijn er bij gebrek aan objectieve informatievoorziening de afgelopen jaren verschillende burgeralarmeringsinitiatieven op sociale media ontstaan. Nuevo Laredo en Vivo, waar de omgebrachte blogger voor schreef, is zo’n site. De leden informeren elkaar over de veiligheid in de stad, geholpen door livestreams met camerabeelden. Op Google Maps markeren bloggers verdachte plekken in de stad. Op Twitter is er #monterreyfollow, waar burgers elkaar tippen over een explosie of over een colonne jeeps die van een kartel zou kunnen zijn. Het lijkt geen overbodige luxe. Monterrey is al enkele jaren in de greep van het drugsgeweld. Een triest dieptepunt werd eind augustus bereikt, toen een drugskartel een casino in brand stak waarbij 53 doden vielen.

Burgers hebben via de netwerken een sociaal mechanisme ontwikkeld, legt Arturo Rodríguez García uit, journalist van het weekblad Proceso in Mexico-Stad. „Alles waarover de autoriteiten en traditionele media niet berichten, vind je daar.” García schreef jaren vanuit Monterrey over de gevaarlijke noordelijke deelstaten. Collega’s werden vermoord en hij moest zelf onderduiken omdat het Zetakartel het op zijn leven had voorzien: „Misschien is het een beetje hard om te zeggen, maar de drugshandelaren zijn daar de schrijvers van het lokale nieuws.”

Behalve de kartels bellen volgens de journalist ook politie, justitie en lokale overheden met redacties om te vertellen wat er wel en niet in de krant moet komen. In dit klimaat lijken de (micro)blogs wegens hun schijnbare anonimiteit een geschenk uit de hemel.

Maar na de bloggermoorden is de vraag hoe anoniem bloggers en twitteraars zijn. Juan Pablo Proal, internetjournalist van Proceso, twijfelt er niet aan dat de kartels hackers inzetten. „Zij hebben mensen op sociale netwerken, eigen advocaten, dokters, noem maar op. Niemand is veilig die over de narco’s bericht.”

De autoriteiten zijn niet altijd blij met de burgerjournalistiek. Verkeerde informatie kan tot paniekreacties leiden. Blogger en activiste Luisa Ortiz Pérez: „Mensen hebben hun emoties niet in de hand als het om geweld gaat. Zij zijn niet getraind en checken hun bronnen niet.”

Wat er ook af te dingen valt op de betrouwbaarheid, de bloggers brengen rooksignalen uit gebieden waar reguliere nieuwsgaring onmogelijk is. Dit kan van levensbelang zijn voor bewoners. En hun verslaggeving biedt traditionele media toch aanknopingspunten.

De slagkracht van de bloggers moet niet worden overschat. Daarvoor is de internettoegang in veel gebieden te beperkt – en voor veel Mexicanen te duur. Maar voor de kartels zijn de posts bedreigend genoeg. Hun strategische informatie wordt publiek gemaakt; leger en rivaliserende kartels lezen mee.

De moorden op bloggers zijn zo een logisch vervolg op het geweld tegen journalisten. Zal het zorgen voor stilte op Twitter? „Ik denk niet dat burgers door het geweld minder gaan bloggen”, zegt Luisa Ortiz Pérez. „Vergeet niet hoe veerkrachtig mensen zijn.”